Bijenhoudersvereniging Sint Ambrosius Bavel

Bavel vecht tegen Aziatische hoornaar met subsidie Dorpsplatform én hulp van bewoners

(door Gideon Terlouw)

BAVEL – Het dorp Bavel werd in 2025 overspoeld door nesten van de Aziatische hoornaar (Vespa velutina). Deze invasieve exotische wespensoort is een grote bedreiging voor de bijen en andere insecten in onze omgeving. De lokale Bijenhoudersvereniging (BHV) Ambrosius Bavel heeft gelukkig een subsidie van €5.000 gekregen van de gemeente Breda, maar men kan het niet allemaal alleen – de hulp van bewoners is hard nodig om de honingbijen en biodiversiteit van Bavel te beschermen!

Invasieve wesp bedreigt bijen en biodiversiteit

De Aziatische hoornaar komt van nature niet in Nederland voor; hij is oorspronkelijk afkomstig uit Zuidoost-Azië. In 2004 dook deze hoornaar voor het eerst op in Europa, vermoedelijk meegelift in een zending uit China. Sindsdien heeft hij zich razendsnel verspreid over het continent, en in 2017 werd het eerste nest in Nederland gevonden (op Schouwen-Duiveland in Zeeland). Inmiddels komt de soort overal in Nederland voor en rukt hij steeds verder op.

Deze exotische wesp vormt een ernstige bedreiging voor onze biodiversiteit. Hij jaagt namelijk op bestuivende insecten zoals honingbijen, hommels en vlinders. Eén enkel hoornaarsnest kan in een jaar tijd tot wel 11 kilogram aan insecten verorberen – dat komt neer op ongeveer 100.000 beestjes. Bovendien brengt één nest aan het einde van het seizoen tientallen nieuwe koninginnen voort, die ieder het jaar erop weer een nieuw nest kunnen stichten. Zo kan de populatie explosief groeien, met desastreuze gevolgen voor de toch al kwetsbare insectenstand. Minder insecten betekent immers minder bestuiving van planten, en dat raakt ook de landbouw en natuur in onze omgeving.

De Europese Unie heeft de Aziatische hoornaar op de lijst van invasieve exoten gezet die bestreden moeten worden. Artikel 19 van de EU-Verordening Invasieve Uitheemse Soorten verplicht Nederland om doeltreffende maatregelen te nemen om deze soort te beheersen. Met andere woorden: we móéten in actie komen tegen deze indringer. Gelukkig is de Aziatische hoornaar voor mensen niet veel gevaarlijker dan een gewone wesp – zijn steek is wel pijnlijk, en kan bij mensen met een allergie tot een hevige reactie leiden. Wie gestoken wordt en allergisch reageert, moet direct medische hulp inschakelen. Voor de meeste mensen geldt echter dat een hoornaarsteek vooral heel veel pijn doet, maar niet dodelijk is.

Lokale aanpak in Bavel met steun Dorpsplatform Bavel

Het aantal hoornaarsnesten in Bavel is dit jaar zo toegenomen, dat wachten op externe hulp niet langer volstaat. In het nieuwe seizoen van 2026 wil BHV Sint Ambrosius zelf de nesten actief opsporen en verwijderen in en om Bavel, samen met vrijwillige bewoners. Zo’n lokale aanpak past in de nieuwe strategie: vanaf 2026 speelt de gemeente namelijk een actievere rol in de bestrijding van de Aziatische hoornaar, nu de provincie zich gaat richten op alleen de meest urgente gevallen. De Bavelse imkers nemen het heft in eigen handen om onze bijen te redden en verdere verspreiding van deze exoot te beperken.

Subsidie toegekend: BHV Sint Ambrosius heeft bij het Dorpsplatform Bavel een subsidieverzoek ingediend om deze operatie mogelijk te maken. Het dorpsplatform heeft positief gereageerd en €5.000,- subsidie geadviseerd en toegezegd. Die steun kwam er dankzij voorzitter Ed Riemens, hij speelde hierin een grote rol. Hij stopt eind dit jaar, maar heeft zich sterk ingezet om deze subsidie richting Ambrosius te krijgen, samen met zijn opvolger Tony Schapendonk. Ook de Dorpsraad Bavel stond aan de basis van dit traject.om de strijd met deze plaag aan te gaan, net als het bestuur van BHV Ambrosius Bavel. Dit bedrag is bedoeld voor de aanschaf van materialen die nodig zijn om de hoornaars in Bavel effectief te kunnen bestrijden. De totale kosten voor het project bedragen echter €6.750,-. De vereniging kan zelf €750,- uit eigen middelen bijdragen. Er blijft dus een bedrag van €1.000,- over dat nog gefinancierd moet worden.

Waarom deze subsidie is toegekend

BHV Ambrosius Bavel heeft een uitgebreid activiteitenprogramma toegevoegd aan de aanvraag. Dat programma draagt direct bij aan het dorp. Het vergroot de veiligheid, kennis en betrokkenheid in Bavel.

• Voorlichtingsmomenten over de Aziatische hoornaar en wat je zelf kunt doen om nesten te herkennen.
• Bewoners actief betrekken bij het opsporen van nesten.
• Imkerdemonstraties in de bijentuin van Ambrosius aan de Oude Bredaseweg in Bavel om te laten zien hoe bijen werken en waarom ze belangrijk zijn. Onder andere tijdens de nationale imkerdagen.
• Bijenlessen en voorlichting op Bavelse scholen om kinderen te betrekken bij de natuur om hen heen.
• Een verkooppunt met honing uit de Bavelse bijentuin.

Deze onderdelen waren belangrijk voor de toekenning. Het laat zien dat BHV Ambrosius Bavel niet alleen bestrijdt maar ook investeert in kennis en bewustwording.

Benodigd materiaal en opleiding

BHV Ambrosius kiest ervoor om de nesten zonder gebruik van gif te bestrijden, op een milieuvriendelijke manier. Daar is wel speciale uitrusting voor nodig. Van de subsidie en bijdragen wil de vereniging de volgende middelen aanschaffen om de hoornaars veilig en effectief te lijf te gaan:

• Industrieel “stofzuiger” systeem met lange carbonbuizen: Hiermee kunnen hoornaarsnesten hoog in bomen van de grond af worden bereikt en de agressieve wespen weggezogen. De insecten worden direct de stofzuigerzak in gezogen, die vervolgens ingevroren kan worden om de hoornaars te doden – volledig gifvrij. Met zo’n krachtige stofzuiger kunnen nesten tot op grote hoogte (boomkruinen) worden aangepakt.
• Beschermend pak: Een speciaal geïsoleerd imkerpak of wespenpak voor de bestrijder, dat extra bescherming biedt tegen steken. De Aziatische hoornaar heeft immers een lange angel en verdedigt zijn nest fel. Een dik beschermpak is cruciaal voor de veiligheid van de vrijwilliger die het nest verwijdert.
• Draagbaar aggregaat: Een mobiele stroomgenerator om de apparatuur (zoals de stofzuiger) te kunnen gebruiken op locaties waar geen stroomvoorziening is, bijvoorbeeld in een weiland of bosrand.
• Opleiding/cursus nestverwijdering: Minstens één persoon (of meerdere vrijwilligers) moet leren hoe je een hoornaarsnest op de juiste manier lokaliseert en verwijdert. Er is budget voorzien voor een training of cursus zodat de bestrijding professioneel en volgens de veiligheidsvoorschriften gebeurt.

Met deze uitrusting kan Bavel voortaan zelf snel in actie komen zodra er een nest wordt gesignaleerd. Zo hoeven we niet te wachten tot een gespecialiseerd bedrijf of de provincie tijd heeft, en voorkomen we dat de hoornaars lange tijd hun gang kunnen gaan bij onze bijenkasten of in de buurt van mensen.

Oproep aan alle Bavelnaren: help mee!

Om dit belangrijke project compleet te maken doet Sint Ambrosius een beroep op de gemeenschap van Bavel. We hebben €1.000,- nodig aan aanvullende financiering. Iedere bijdrage, groot of klein, is welkom! U kunt doneren via de bankrekening van Sint Ambrosius:

Bankrekening: NL32 RABO 0104613882
Ten name van: Bijenhoudersvereniging Sint Ambrosius Bavel
Omschrijving: Hoornaarsbestrijding 2026

Met uw donatie helpt u bij de aanschaf van de apparatuur en opleiding die nodig zijn om de Aziatische hoornaar in ons dorp effectief te bestrijden. U draagt daarmee direct bij aan het beschermen van de bijenstand en de natuur in Bavel.

Behalve financiële steun is ook menselijke hulp zeer gewenst. De vereniging is op zoek naar extra vrijwilligers die willen meehelpen. Zo zullen er “zoekgroepen” gevormd worden om actief naar nesten te speuren in de omgeving, en helpers die kunnen assisteren bij het verwijderen van de nesten. Nieuwe vrijwilligers zijn van harte welkom! Heeft u tijd en interesse om bij te dragen aan deze strijd tegen de hoornaar? Meld u dan aan bij de bijenhoudersvereniging.

Wil jij ook graag helpen? Stuur een e-mail naar bijenhouders.bavel@gmail.com om je aan te melden als vrijwilliger of voor meer informatie. Samen kunnen we deze invasieve exoot aanpakken en Bavel’s bijen beschermen!

Kortom, Bavel staat samen sterk tegen de Aziatische hoornaar. Dankzij de subsidie en – hopelijk – de steun van vele dorpsbewoners, kunnen we in 2026 snel en veilig de nesten verwijderen. Laten we met z’n allen onze honingbijen en andere insecten een toekomst geven, en ervoor zorgen dat deze indringer geen kans krijgt om ons dorp te veroveren. Iedere donatie en elke helpende hand telt. Samen steken we de handen uit de mouwen: voor Bavel, voor de bijen en voor onze natuur!

• Meer informatie is te vinden op https://www.nvwa.nl/onderwerpen/aziatische-hoornaar