05-05-2018

Stille wissel en een vlieger maken

Een stille moerwisseling en het maken van een vlieger zijn in de praktijk niet te combineren. De stille wissel lost de vervanging van een oude of defecte moer op een natuurlijke manier op. Hoe? Dat zie je in onderstaande video.

De video laat zien dat er op ieder moment van het jaar, van voorjaar tot herfst, een vervanging van de bestaande moer kan plaats vinden. Tref je 5 of minder moerdoppen aan dan duidt dit op een stille wissel. Niets doen en rustig afwachten is het devies, er komt vrijwel zeker geen zwerm af.

Zou je meer dan 5 moerdoppen tegen komen, vaak 10 tot 20, dan duidt dat op zwermplannen. Het maken van een kunstzwerm lost dit probleem definitief op. Je kunt kiezen tussen een veger en een vlieger. Omdat een vlieger de eenvoudigste methode met de minste stress voor bijen en imker is, vertel ik in deze video hoe je een vlieger kunt maken. 

Ben Som de Cerff, hobby-imker en docent koninginnenteelt

Reacties

  • Haico

    05-05-2018 om 10:18

    Ben, dank voor de demonstratie, maar blijf met een aantal vragen zitten. 1. Ik ooit gelezen dat de keuze voor vlieger of veger afhangt van het tijdstip in het jaar (vanuit de honingopbrengt geredeneerd); mei veger, juni vlieger? 2. Als ik nu op 2bk zit ga ik dan na het maken van de vlieger terug naar 2x 1bk? 3. En als ik wel exact dezelfde kasten heb kunnen de kasten dan wel dichter bij elkaar staan voor een geslaagde vlieger? Alvast bedankt voor je reactie.

    Haico,
    1. Inderdaad kun je een vlieger het beste maken tijdens de voorjaarsdracht als er zwermdrift opduikt. Dit komt ten gunste van de honingvoorraad. Na een dracht maakt het niet uit of je een veger of vlieger maakt. Een vlieger blijft wel minder werk.
    2. ja, de vlieger krijgt 1 BK plus de HK en de afvlieger houdt 2 BK's;
    3. Ja zeker, dan kun je een meter aanhouden. Groet, Ben

  • Herman.Martens

    05-05-2018 om 17:46

    Dag Ben.
    Bij ons op de verenigingsstal hebben een aantal imker een volk waarbij het broed niet gesloten wordt. Het blijft open en.je kan de witte bijen zien in de cel. Heb jij dat eens eerder meegemaakt? Wij vragen ons af wat de oorzaak kan zijn.
    Dank al vast voor de moeite.

    Herman, wel eens bij een gering aantal cellen gezien, maar wordt er bij die imker dan niets verzegeld bij de poppen? Duidt m.i. indien het bij ALLE poppen zo is op een vreemde afwijking van de huisbijen. Waarschijnlijk is het beperkt tot een aantal poppen en gaat het wel weer over. Het beeld bij sjoemelraat is anders, dan zitten er gaten in het gesloten broed (geruimde larven, die opnieuw belegd worden met eitjes). Groet, Ben

  • Ferry Bantjes senior

    05-05-2018 om 19:05

    Herman Martens, dat is nou sjoemelwas!!!!

  • Anoniem

    05-05-2018 om 20:52

    hoe komt het dat als ik de kast openmaak , de HK eraf haal ik binnen een paar seconde de hele bovenkant dus latten en bovenrand kast vol zit met bijen en bij U komen amper bijen naar boven . met terugzetten van de bovenste BK of de HK moet ik veel roken en dan valt het nog niet mee om zonder een paar bijen te pletten terug te zetten.het is met al m'n drie kasten zo.(wat doe ik niet goed )

    A, je doet niets verkeerds. Niet alle bijen reageren hetzelfde. De rustige raatzit en het vrij houden van de toplatten is een eigenschap, waarop door broeder Adam geselecteerd is. Ik weet niet of andere rassen dit ook doen. Misschien moet je eens een Carnica- of Buckfastvolkje proberen. Dan kun je de verschillen ervaren. Groet, Ben

  • Theo

    05-05-2018 om 21:28

    Dag Ben,
    Ik wil ook een vlieger maken van mijn bastaard bijen. Deze staat op 2 bk en zit barstensvol. En deze zijn zeer stekerig! Is het dan een idee om eerst de oude kast weg te halen en op 3 meter zetten. En daarna een nieuwe neer te zetten. Met 2 ramen open broed uit de weggezette kast en 8 kr ramen. Dan na twee uur de moer op te zoeken in de weggezette kast, (omdat dan alle vliegbijen in de nieuwe zitten en t zoeken naar de moer veel aangenamer wordt dan als ik vooraf ga zoeken tussen deze kast met erg veel agressieve bijen.) Dan de moer met t raam waar ze opzit tussen de 2 ramen met open broed zetten. Of moet ze dan ook eerst weer in een invoerkooitje?
    Is dit optioneel?
    Groet Theo
    *De weggezette kast met broed wordt dan 1 bk las ik eerder hier? Maar heb ik dan daar niet waarschijnlijk teveel ramen voor?
    *Behandel je de kast met broed tegen varoa na 24-29 dagen? En de vlieger nog dezelfde dag met oxaal besproeien?

    Theo, waarom probeer je niet een raampje open broed te bemachtigen van een ras zuivere Buckfast of Carnica-moer.
    Laat ze daarop afvliegen en geef die nieuwe kast tevens de HK. De oude kast twee dagen met rust laten en dan de moer opzoeken en weg nemen. 9 dagen later alle redcellen wegbreken in het oude volk en de dag erop loopt de eerste moer uit in de nieuwe kast. Indien de andere moerdoppen nog in tact zijn, kun je dit raam in je oude kast hangen. Dan komt daar ook een F1-moer in. Beide volken hebben dan een nieuwe zachtaardige moer. Groet, Ben

  • Theo

    06-05-2018 om 02:05

    Hoi Ben. Dank voor je reactie. Dat is idd ook een goede manier. Ik wilde een raampje broed inhangen in de kast met t broed en later de moer vervangen maar dit is nog handiger. Is t een idee dan om op de 12e dag van uitlopen na 1800 te kijken hoeveel doppen er zijn, en er 1 of 2 in te laten lopen en dan t raam met overige doppen in de kast met broed te hangen? Of ipv 1, 2 raampjes in te hangen van een p moer en dan op de 11e dag een van die ramen inhangen bij t raam met broed en de ander laten hangen. Dan regelen ze t zelf in beide kasten toch?

    Theo, als je 2 raampjes kunt krijgen is dat nog beter. Je weet namelijk niet op de 12e dag welke doppen rijp zijn. SUCCES,
    PS ik sproei nooit met oxaalzuur, maar het is een goede methode om die toe te passen in de afvliegen. De vlieger heeft slechts 20% van de mijten. In beide volken worden de mijten oud en meer steriel vanwege de broedstop. Groet Ben

  • Lineke

    06-05-2018 om 13:35

    Dag Ben. Ik heb een vraag; ik denk dat er bij mij ook een stille moerwissel heeft plaatsgevonden. Maar ik weet het niet zeker en wil u graag om advies vragen.

    Op 8 april, een maand geleden, had ik voor het laatst gekeken. Toen was alles perfect. BRIAS, stuifmeel en honing voldoende. De moer heb ik toen niet gezien, ook niet gezocht, want aan de BRIAS zag ik dat alles in orde was.

    Vandaag was het echter anders. Nog steeds volop honing en stuifmeel. Maar alleen nog gesloten broed. Geen jong broed meer. Ook viel me op dat de bijen wat meer stertselden. Echter, verder was het volk rustig (huilde niet), geen eierleggende werksters. Ik zag wel wat speeldopjes en wellicht 1 dop op de raat die opengescheurd was. Daar zou wellicht een koningin uitgekomen kunnen zijn.

    We denken dus dat er sprake is van een stille moerwissel. Denkt u dat ook zo op basis van deze info? En hoe kunnen we dat in de gaten houden? Wanneer moeten / kunnen we weer checken? Waar moeten we dan op letten?

    Mocht het toch misseboel zijn, dan willen we er natuurlijk op tijd bij zijn. En hoe komen we dan aan een nieuwe, bevruchte koningin?

    Ik hoop dat u ons weer op weg kunt helpen!

    Groet, Lineke

    Lineke, een opengescheurde dop zag je? Was deze aan de zijkant open of alleen het puntje? Ik denk dat ze eruit zag als bij mij op de video, dan is dit de 2e wisselcel, die leeg gehaald is door de bijen. Ergens anders is er nog een mooie uitgelopen dop.
    De jonge moer moet over 1 of 2 weken wel eitjes leggen, anders is het foute boel. Mocht je over een week nog geen eitjes zien, hang dan een raam open broed in de kast van een ander volk. De bijen zullen dan - indien er geen jonge moer in zit - redcellen aantrekken (na een week goed zichtbaar). Doen ze niets met het raam dan is het OK en moet je nog even geduld hebben. Groet, Ben

  • Sailor

    06-05-2018 om 23:11

    Hallo Ben,
    Lees met interesse je blogs en veel plezier je video's.
    Even een vraagje. Lees wel eens dat bij een stille moerwissel de oude en nieuwe moer gelijktijdig in de kast aanwezig zijn.
    Wat gebeurd er als je ze beiden per ongeluk in de nieuwe kast zet? Zou theoretisch kunnen gebeuren met het overzetten van de twee raampjes.
    Groet.

    Sailor, als je ze beiden in een andere kast zet, dan gebeurt er in de andere kast niets. Ze werken samen als ware het 1 K. In de kast zonder K komen dan wel redcellen. Zou je per ongeluk alleen de nieuwe moer weghalen, dan beginnen ze opnieuw met een stille wissel. De oude moer is namelijk niet goed genoeg meer. Groet, Ben

  • jantje

    07-05-2018 om 17:56

    Wanneer is het beste moment om de voorjaarshoning te slingeren? De onderste HK is vol en grotendeels verzegeld, de 2de is vol en een beetje verzegeld. De dracht is blijkbaar nog niet gedaan, zou ik er toch nog een derde HK opzetten of heeft dat niet veel zin meer?

    Jantje, je kunt beter wachten met honing afnemen tot er eind van de week een paar koelere dagen zijn geweest. Met dit warme weer komt er nog steeds nectar binnen. Ik zou nu nog een 3e hk boven op plaatsen, die kun je dan straks laten zakken als je de twee volle HK's afneemt. Plaats na het slingeren wel weer 1 hk terug, anders ontstaat er ruimtegebrek voor de bijen en ontstaat er zwermdrift. Groet, Ben

  • Stefan

    08-05-2018 om 13:11

    Hallo ben

    Ik heb 1 kast met 5 wisseldoppen. Ik dacht mooi laten gaan maar nu zitten er ook zwerdoppen op 1 raam. Wat gaat het volk nou doen? En komt dit vaker voor. Het laat mij nu wel twijfelen wat te doen.

    Trouwens nog een vraag. Wanneer kies je ervoor een lege honingbak bovenop te plaatsen en wanneer onder de bijna volle.

    Stefan, stille wisselcellen zitten ook wel aan de zijkant van de raat net als zwermcellen. Tel je veel meer dan 5 doppen, dan kunnen het ook gewoon zwermcellen zijn.

    Ik plaats altijd de HK's boven op, omdat ik er vrijwel altijd op tijd bij ben. Maar mocht je bijvoorbeeld 3 weken niet gekeken hebben naar de bijen en je treft dan een vrijwel verzegelde bak honing aan, dan zou ik de uitbreiding onder de volle HK doen. Ook op de heidedracht zou ik de 2e HK eronder zetten. Groet, Ben

  • Gert Valk

    08-05-2018 om 16:30

    Hoi ben,
    Ik heb een vraag. Ik heb een goed volk wat 20 ramen goed bezet wat moerloos is geweest. Er zit nu middels een Redcel een nieuwe Koningin op. Vandaag dag 5 na het uitlopen dus waarschijnlijk op bruidsvlucht. Gisteren heb ik drie ramen met brood uit een ander volk in gehangen om het volk op sterkte te houden. Achteraf bedacht ik mij dat dit misschien onverstandig geweest is omdat de koningin veel later aan de leg zal gaan omdat er andere broed in zit.
    Bij de broedkamer zitten voor 50% vol met honing. Ook de honingkamer zit vol.
    Wat is verstandig Moet ik de ramen broed er weer uithalen en pas geven als de nieuwe Koningin aan de leg is?

    Gert, zo veel mogelijk de bijen met rust laten, dus je eerste aanvulling met 3 broedramen was al overbodig. Een kast met 20 bezette ramen heeft toch geen extra bijen nodig? Bovendien worden jouw bijen stokoud omdat ze een lange tijd geen larven meer hoeven te voeren. Het worden een soort winterbijen. Dus niets doen is het beste.
    Dag 5 of 6 is orientatievlucht en 6 of 7 is paringsvlucht.
    Laat ze nog zeker 2 weken met rust, dan kun je tenminste zoeken naar gesloten broed. Tenminste mits de moer niet wacht tot al het broed van haar voorganger(s) is uitgelopen.... dus geduld! Groet, Ben

  • Werry Jonker

    08-05-2018 om 19:16

    Mijn Golzkasten gecontroleerd. Eén kast had duidelijk wisselcellen, één prachtige grote dop midden op de raat en 4 kleinere. Kiezen de bijen de grootste uit? Of moet de imker dat doen?
    Met een Golzkast kun je moeilijk een veger of vlieger maken. Wel is het volk gemakkelijk te splitsen in 2 deelvolken met een sluitplank aan BK-kant en HK-kant op dezelfde hoogte. BK en HK hebben elk 23 ramen dus ruimte genoeg.
    Wat is nu een verstandige “knip”?
    1-Middenin broednest(hoef geenK tezoeken)
    2-Alle Open broed met K / alle gesloten broed
    3-Alle Gesloten broed met K/alle open broed
    4-Alles intact laten/ 3-4 ramen gesloten broed(broedaflegger)

    Werry, de bijen regelen zelf wel dat de beste koningin overblijft uit de wisselcellen, daar moet je niets aan doen.
    Waarom kun je uit een Golzkast geen veger maken? Ik ga vanavond ook een vlieger maken uit een TBH. Kan allemaal.
    Aangezien ik niet meer wil uitbreiden, maak ik uitsluitend broedafleggers van de volken die voor de 2e keer belegde zwermcellen aanzetten. De broedafleggers van 2 ramen gesloten broed en bijen verhuis ik naar een andere bijenstand, zodat vliegbijen en huisbijen in de aflegger blijven. Groet, Ben

  • Hans

    08-05-2018 om 20:02

    Hoi Ben,
    Ik kwam in een volk de koningin tegen op een raam met een aantal gesloten doppen. Ik vermoed een wissel. Het vreemde is dat ik alleen nog gesloten broed zag in de kast. Dat lijkt dus weer op zwermgedrag in de zin van een moer die minder gaat leggen. Kan een wissel gepaard gaan met een moer die minder gaat leggen of stopt? De koningin is van vorig jaar (uit moercel). Bedankt, Hans

    Hans, niet ieder volk zwermt op de dag van het sluiten van de doppen, het totale aantal doppen en de plaats van de doppen is meer bepalend voor zwermstemming of een stille wissel. Bij een volk in zwermstemming vind je overigens ook nog wel eitjes en larven, maar minder. Dat geldt dus ook voor een wissel. Groet, Ben

  • Hans

    08-05-2018 om 20:16

    Dank je Ben. De doppen zaten maar op 1 raam ergens in het midden van de bovenste Bk. Aantal redcellen en 1 grote moercel. Gezien het aantal denk ik een wissel. Ik laat het zo en kijk het even aan.

    Hans, het begrip 'redcel' wordt uitsluitend gebruikt indien de moer omgekomen is en de bijen larfjes in werkstercellen omvormen tot prinsessenlarven. Bij jou is de K nog aanwezig, dus kan er alleen sprake zijn van speeldoppen, wisselcellen of zwermcellen.
    Groet, Ben

  • Werry Jonker

    09-05-2018 om 11:32

    Ben, bedankt voor je antwoorden.
    Ik wil ook niet uitbreiden.
    Is het een optie om een broedaflegger van 2 ramen gesloten broed met opzittende bijen in dezelfde Golzkast te plaatsen na een afsluitend schot?
    Of komen er dan ook geen haalbijen bij de broedaflegger. Ze zijn wel georiënteerd op de totale vliegopening.
    Mvg Werry

  • Ben de blogger

    09-05-2018 om 11:42

    Werry, die vliegen dan af. Schud nog maar 2 extra ramen met open broed af in de afkegger. Dan hebben ze wel voldoende bijen. Kun je er suikerdeeg bij leggen? Groet Ben

  • Hans

    09-05-2018 om 13:32

    Ben, je hebt helemaal gelijk. Het verschil tussen de ene grote moercel en de andere cellen die veel kleiner zijn is erg groot.

  • Stefan

    09-05-2018 om 15:52

    Bedankt voor je reactie. Betreft de wisseldoppen icm (zwermdoppen) in de nieuwbouw wil je natuurlijk graag een zwerm zien te voorkomen. Voordat ik je bericht las heb ik voor de zekerheid de koningin naar de eeuwige drachtvelden gestuurd. Achteraf niet nodig geweest en een wijze les.

    Bedankt

  • Chiel

    11-05-2018 om 08:09

    Dag Ben,
    Ik neem aan dat het de bedoeling is om de vlieger verder aan te vullen met kunstraat? Als beginnend imker (2e jaar) heb ik geen voorraad met uitgebouwde lege broedramen. Groet, Chiel

  • Ben de blogger

    11-05-2018 om 08:40

    Chiel, inderdaad aanvullen met kunstraat. Groet Ben

  • Chiel

    11-05-2018 om 10:27

    Dankjewel Ben!
    Op het moment dat ik op versturen had gedrukt, bedacht ik mij dat ik nog één laatste vraag had: Op de huidige kast heb ik 2 HK's staan. Ik begrijp uit je verhaal dat de HK's op de vlieger worden gezet. Laat ik de afvlieger dan dus staan zonder HK, omdat er immers ook geen vliegbijen zijn? Of zet ik daar een nieuwe HK op?

  • Ben de blogger

    11-05-2018 om 11:07

    Chiel, de afvlieger krijgt alle oude ramen, daar zit in de kantramen nog veel reservevoer. De vlieger krijgt echt alle HK's.
    Over 13 dagen doppen breken in de afvlieger en check op voedsel, desnoods dan 2,5 kg suikerdeeg erop voor een goede start de nieuwe moer. Bij het begin de lindedracht een hk op de afvlieger plaatsen. Groet, Ben

  • Theo

    15-05-2018 om 02:32

    Ben, ik heb inmiddels gedaan wat jij zei. Hoe lang duurt het na uitlopen vd moer in de vlieger, voordat t volk rustiger gaat worden? Is dat pas nadat ze op bruidsvlucht is geweest en feromonen gaat afgeven?

    Groet Theo

  • Ben de blogger

    15-05-2018 om 08:11

    Theo, in de vlieger heb je 1 of 2 raampjes met broed van een raszuivere koningin gehangen? Heb je nog doppen gebroken en andere moeren geoogst op dag 13?
    Het volk wordt rustig als het weer in harmonie is, dus als het weer BRIAS heeft. Groet,Ben

  • Theo

    15-05-2018 om 13:17

    Ben, ik heb idd t volk twee raampjes gegeven met daarop zeer kleine larfjes. Dit verleden week maandag gedaan. Als ze op dag 12 uitlopen dan gebeurt dit as zaterdag. Dan is t dus nog daarna nog ff wachten totdat t volk van gedrag verandert .. Bij t volk dat afvloog heb ik maar 1 dag kunnen wachten en op dinsdag de moer gedood. Nu een dop uit de vlieger gaan geven is niet te doen. Als ik de kast opentrek zijn ze zeer agressief en gaan gerust tot 100 meter met mij mee. Een geluk dat ze nu niet in de achtertuin staan... daarom wil ik t afgevlogen volk ook een raam brias geven nadat ik de doppen breek. Jij gaf aan na 9 dagen. Is 10 dagen ook zonder risico te doen en dan dat raam in te hangen?

  • Ben de blogger

    15-05-2018 om 22:13

    Gert,, de 1e moer wordt op dag 12 geboren, de rest volgt in de dagen daarna. Luister maar naar de tuner en kwekers.
    Je kunt ook na 10 dagen redcellen breken, maar 11 dagen is veel te riskant. Je blijft altijd het risico lopen dat je een belegde dop hebt laten staan. Dan trekken ze redcellen meer aan op je nieuwe raampje open broed. Groet Ben

  • Haico

    21-05-2018 om 12:00

    Hoi Ben,
    Vorige week heb ik een vlieger gemaakt, maar dit is niet goed gegaan. Nu zitten er doppen in. Heb je hiervoor een verklaring?
    Ik heb in het midden een bk een raam met open broed gehangen. Toevallig zat op dat raam de koningin, dus alles met opzittende overgehangen. Aan weerszijde een raam voer met ruimte om te leggen voor de koningin. De rest van de bk nieuw uit te bouwen ramen. Daarop de hk’s teruggeplaatst. Daags na het maken van de vlieger veel dode bijen voor de kast. Nu een week later moet ik concluderen dat er geen koningin meer in de kast zit. Daarnaast heeft het volk niets gedaan met de lege ramen of de honingkamer. Nogmaals; wat er fout gegaan en hoe nu verder? Gewoon behandelen als broedaflegger?
    Groet, Haico

    Haico, je hebt vermoedelijk met het inhangen van de 2 ramen met voer de moer doorgedrukt. Voerramen zijn vaak iets dikker dan normaal. Het gevolg is het direct aanzetten va redcellen. Die kun je herkennen omdat ze tussen het werksterbroed zitten. Die dode bijen zijn ook vermoedelijk met het inhangen van het voerraam geplet.
    Door het ontbreken van de moer willen ze niet meer bouwen, maar dat is tijdelijk.
    Inderdaad op dag 12 luisteren naar de tuter en op dag 13 doppen breken en eventueel moeren in laten lopen na 16.00 uur. Groet, Ben

Uw reactie

Vink onderstaand controlevakje aan tegen spamrobots

Blijf op de hoogte

Wilt u automatisch een e-mail ontvangen zodra Ben Som de Cerff een nieuw blogbericht heeft geplaatst?
Meldt u zich dan hier aan.