19-06-2020

Een inkijkje in behandelvrije kleine cellen volken

In veel artikelen, die gaan over de varroabestrijding, lees je dat onbehandelde volken na 2 jaar niet meer leven. Dit risico willen weinig imkers nemen, dus worden de mijten bestreden. Soms zelfs vaker of meer dan geadviseerd wordt, soms minder. Een collega bijenteeltleraar vertelde me deze week dat de varroabestrijding bij haar al tien jaar beperkt bleef tot de winterbehandeling. Toch dringt het tot steeds meer imkers door dat niet alleen de varroamijten bestreden worden, ook andere micro-organismen, die een positieve rol spelen in het microklimaat van een bijenvolk. Ook deze leggen het loodje. Vergelijk het met de toepassing van antibiotica op onze darmflora. Het project van Bijen@wur is hier een voorbeeld van. 

Voor beginnende imkers is het driegangenmenu een goede methode voor de eerste jaren van imkeren. Velen kiezen ervoor geen risico's te nemen en blijven dan ook terecht het driegangen menu altijd toepassen. Indien je echter leert hoe je de mijtenbesmetting kunt monitoren, kun je een meer selectieve bestrijding toepassen. Meten om te weten en indien je weet dat de besmetting op de bijen eind juli niet veel hoger is dan 5%. Dan kun je met een gerust hard de bestrijding bij dit volk op dat moment overslaan.  

Dit principe pas ik al jaren toe op mijn volken, die op kleine cellen (4,9 mm) zitten. Ik heb zelf ervaren dat besmettingen in september tussen de 5 en 10% niet leiden tot winterverliezen. Deze volken ontwikkelen zich in het voorjaar uitstekend. Op deze video zie je twee volken, die inmiddels 3 jaar oud en onbehandeld zijn. 

De kleine cellen, de verkorte raatafstand (3,2 cm), de housel positioning van de raat en de hoekjes met darenraat, die op ieder raam aanwezig zijn, zorgen er gezamelijk voor dat de mijten minder in het werksterbroed vertoeven (meer in het darrenraat, dat altijd aanwezig is) en zich minder voortplanten.

Aangezien de broedduur ook iets korter is vanwege de kleinere bijen zijn de mijtenfamilies minder groot en valt de bekende R (reproductiefactor) lager uit. Met name in de nazomer en herfst gaat een groot deel van de mijtenpopulatie van nature dood, je vindt ze in september en oktober bij honderden terug op de schuiflade. 

Voor wie meer historische achtergrondinformatie wil hebben over het ontstaan van onze kunstmatig vergrote celmaat (5,4 mm) aan het begin van de vorige eeuw heb ik dit artikel uit 1937 bijgevoegd. In dit artikel wordt het commerciele belang van een grotere bij met een langere tong vooral bij de zaadteelt van rode klaver aangevoerd als reden om via grotere cellen op kunstraat de bijen op een kunstmatige manier te vergroten. Gezien de verwachte stijging van de honingoogst met 33% waren de imkers snel om. In dit artikel wordt trouwens sterk getwijfeld aan deze verhoogde honingopbrengst. Je kunt ook lezen wat de relatie is tussen het aantal cellen per vierkante decimeter en de grootte van de bij.  

Mijn kleine bijtjes presteren uitstekend en nog belangrijker: ze leveren echt natuurzuivere honing omdat er in de kast geen bestrijdingsmiddelen tegen de varroamijt worden ingezet, vandaar de naam "behandelvrije volken". 

Ben Som de Cerff, hobby-imker en docent koninginnenteelt

Reacties

  • Gert Valk

    19-06-2020 om 22:04

    Fantastisch Ben! Goed verhaal.
    Wat is de makkelijkste manier om het percentage mijten besmetting te meten?
    Darrenraat wat altijd aanwezig is... de zin hiervan is dat de werksters minder te lijden hebben van de mijten?

    Gert, de makkelijkste mijtenmeting is om een bijenmonster te nemen van ongeveer 300 bijen en hier de schudproef op loste laten. Met 10 minuten of zelfs korter bij gebruik van alcohol ken de mijtbesmetting op de bijen. Vooral in de nazomer geeft dit voldoende info.

    Permanent beperkte darrenraat aanbieden heeft een dubbele functie namelijk het trekt mijten aan en iedere mijt in het darrenbroed schaadt niet het werksterbroed. Vervolgens is het darrenraat 8x meer gewild dan werksterbroed waardoor er meerdere mijten in 1 cel instappen. Het staat dat hiermee de voortplanting leidt tot minder dan 1 dochter per volwassen mijt. In feite is dit de manier samen met grooming waarop de Apis Ceranae kan overleven MET mijten. Dat moeten onze bijen toch ook kunnen? Nou zijn niet alle lijnen even slim in hun omgang met mijten dus met selectie en dus meten, moeten we ze helpen. Groet, Ben

  • J C ZWERVER

    20-06-2020 om 00:18

    Ik imker nu voor het 3 jaar met kleine zwarte Bij en dat gaat zeer goedt ben met 6 volken de winter in gegaan maar met 3 de winter uit ik laat ze zwermen en dat waren 4 en in die korte werdt er veel honing gehaald ze waren zwaar van honing en merk weinig van de varia mijt en heb de kasten niet te pas en te onpas open en dat komt volken ten goede en ik open altijd op de warmste moment van de dag en na augustus niet meer G V JOCHUM

  • Hetty

    25-06-2020 om 08:45

    Als je in elk raam dus een hoekje raat wegsnijdt voor het aanmaken vaan darrenbroet, laat je dat darrenbroet dan uitlopen of snijd je dat daarna weer weg?

    Hetty, ik snij de hoeken al weg wanneer het nog kunstraat is, daarna wordt er niet meer gesneden. Ik laat de darren gewoon uitlopen. Een volk heeft van nature veel darren nodig, zodat de allerbeste mee mogen doen met de paringsvluchten.
    Groet, Ben

Uw reactie

Vink onderstaand controlevakje aan tegen spamrobots

Blijf op de hoogte

Wilt u automatisch een e-mail ontvangen zodra Ben Som de Cerff een nieuw blogbericht heeft geplaatst?
Meldt u zich dan hier aan.