12-01-2016

Noodvoedering in de winter

Noodvoedering in de winter

Afgelopen weekend heb ik alle volken gecheckt op mijtenval en voervoorraad. Hoe controleer je de voervoorraad in de winter? Lift je kasten aan de achterkant, daar zit nog het meeste gewicht. Valt een kast op, omdat deze veel lichter is dan de andere kasten, onderzoek dan verder alleen de lichtste kast. Bij mij was 1 op de 15 kasten te licht, maar dat kan lokaal verschillend zijn. De hoeveelheid voer aanwezig in de kast eind september, maar ook de late dracht van klimop kunnen van invloed zijn geweest. Daarnaast speelt de leeftijd van de moer en de gezondheid van de bijen een rol op de aanwezigheid van een broednest in het najaar en dus ook op de voedselopname.

Een lichte kast kun je nogmaals aan de voor- en achterkant liften, voel je dan geen verschil en ervaar je de kast als licht, dan moet je bijvoeren. Doe dit uitsluitend indien er echt sprake is van een kans op verhongeren, want bijvoeren in de winter is niet natuurlijk.

Hoe voer je bij?

Optie 1: Het beste is om een raam vol met wintervoer (ca 2 kg voer) uit een andere kast, die nog zwaar aanvoelt, over te hangen naar de te lichte kast. Haal een leeg kantraam uit de te lichte kast en schuif de ramen door naar buiten totdat je het eerste raam tegenkomt waarop de bijen zitten. Hang tegen dit raam met bijen het raam met wintervoer uit de andere kast.  Hiermee is het voer direct bereikbaar voor de wintertros! Het probleem is voor 3 a 4 weken opgelost. 

Optie 2: Je hebt maar 1 volk of de andere kasten voelen ook niet meer erg zwaar aan, dan is de oplossing het geven van een pak suikerdeeg van 2,5 kg (handelsnaam Apifonda of Beefeed). Waar plaats je een dergelijk deels geopend pak voer? 

Dat hangt sterk af van de plaats van de wintertros. Er bestaan twee mogelijkheden. Bij een 1 BK-volk kun je de bijen bovenin de kast zien zitten (mits je plexiglas of folie gebruikt als dekplaat), soms is dit ook het geval in een 2-baks volk, juist omdat ze vrijwel al het voer boven de tros al geconsumeerd hebben. Daarom zitten ze bovenin. In dit geval snij je een groot (20 x 15 cm) gat in het plastic van het pak voer en leg je het pak voer met het gat aan de onderkant op het voergat in de dekplank of direct op de toplatten precies midden op de wintertros. De bijen hebben nu weer direct toegang tot het voer.

  • Heb je een Segeberger kast, dan zit er vaak een uitsparing in het dak voor het pak voer en kun je de kast gewoon verder dicht doen.
  • Heb je een houten dekplank en zit de wintertros direct onder het voergat, dan kun je het pak apifonda direct op het voergat leggen (uiteraard met gat aan de onderkant).
  • Zitten de bijen meer rechts of links in de kast of heb je folie als dekplaat, leg dan het pak direct op de toplatten. Je kunt hierover nog een ruim bemeten vel plastic leggen, maar je kunt ook direct een lege HK erop zetten. De wintertros heeft zijn eigen isolerende laag met bijen. Vervolgens weer afsluiten met dekplaat en dak (met binnenisolatie).

Mocht het volk niet bovenin zitten en dus niet zichtbaar zijn, dan zitten ze hoogstwaarschijnlijk in de onderste bak (dat zou er ook op kunnen duiden dat er boven de bijen nog wel genoeg voer zit). Indien je de onderste bak zou kiepen vanaf de bodem, dan zie je bijen aan de onderkant van je ramen zitten. Kun je gelijk het aantal straatjes tellen. In dit geval kun je een pak apifonda direct onder de wintertros op het bodemgaas plaatsen. De bijen hebben ook weer direct toegang tot het voer. 

Optie 3: Het bijvoeren met invertsuiker kan uitsluitend indien de temperatuur boven de 7 a 8 graden ligt en is dus alleen geschikt voor het prille voorjaar (eind februari, begin maart). Zelf heb ik het in december bij 1 volk gedaan toen het een paar dagen 14 graden was. Ik gebruik hiervoor altijd inwendige voerbakken (zie video) zodat de bijen zodra ze los van de wintertros zitten makkelijker bij het voer kunnen komen. Bij winterse temperaturen werkt dit niet en bestaat er een gerede kans dat er te veel bijen verdrinken doordat ze verkleumen.  

Broed wordt nooit verlaten

Bijenvolken, die al broed hebben, zullen dit broed nooit in de steek laten. Zodra de echte vrieskou intreedt, moet het voer wel in de buurt van het broednest aanwezig zijn. Hierin schuilt een zeker risico bij de overwintering van bijenvolken. Raken ze het contact met het wintervoer kwijt, dan kunnen ze ondanks de aanwezigheid van wintervoer toch sterven van de honger en kou (want het voer zorgt voor hun warmteregulatie). Vooral een late inval van de winter, waarbij de bijenvolken al in het broed zitten, is riskant. Ook hier geldt weer dat sterke volken door de omvang van de wintertros minder snel het contact met het voer zullen verliezen. De natuur draagt op deze manier zelf bij aan een natuurlijke selectie van de meest vitale volken. 

In onderstaande video zie je dat ik de inwendige voerbak, die in december tijdens een paar warme dagen dienst deed, weg neem en een raam voer (overigens met te weinig gewicht) uit een andere kast op positie 3 in de kast plaats. Daarnaast geef ik de bijen een pak apifonda boven op de toplatten en zet daar een lege HK om heen.

Dit blogbericht bewaren als PDF? Klik hier

 Ben Som de Cerff, hobbyimker en docent bijenteelt

 

Reacties

  • Tjip buwalda

    12-01-2016 om 10:30

    Beste Ben, in het laatste stukje van je mooie berichtgeving zet je dat je een pak apifonda op de toplatge legt en er vervolgens een lege hk op zet.
    Bedoel je met leeg dus ook zonder ramen?.

    Groet,
    Tjip

  • Ben SdC

    12-01-2016 om 10:33

    Ja, een HK zonder raten om ruimte te bieden aan het pak suikerdeeg. Op de HK weer de dekplank of plaat en dak met isolatie. Op de onderste foto zie je nog net de lege HK.

  • Roel

    12-01-2016 om 13:29

    Roel

    Vrijdag 8 januari 8°C de varroamijten in mijn vijf bijenvolken bestreden met de oxaalzuur verdamper, doordat ik in de maand augustus mijn volken 3 x om de 10 dagen een mierenzuur behandeling heb gegeven lagen er na vier dagen maar weinig mijten op de schuiflade. Eén kast lagen 14 mijten op de schuiflade twee volken met elk één mijt en twee volken waren schoon.
    In augustus begin ik meestal met de inwinterig. Dan ga ik de varraomijten tevens bestrijden dat doe ik op de volgende manier. In een klein plasticemmertje zet ik een partij bierviltjes op zijn kant in het emmertje, daar schenk ik mierenzuur bij zodat de viltjes voor een kwart in het zuur staan, het emmertje sluit ik af en zet het spul weg. Op die manier heb ik altijd voorraad. Als ik met de bestrijding begin leg ik op iedere hoek van de broedramen een CD-tje daar leg ik een bierviltje doordrenkt met mierenzuur 85 % op. Na twee dagen is het mierenzuur verdampt en na 10 dagen herhaal ik dit weer. Dit systeem bevalt me uitstekend en vrij gemakkelijk uit te voeren. Toen ik nog in de gelukkige omstandigheid was en ruim 40 volken bezat vergde dit maar weinig tijd.

  • Ben SdC

    12-01-2016 om 14:41

    Roel, Mierenzuur is zeer effectief tegen de mijten, maar is ook schadelijk voor de bijen. Hoe vaker je dezelfde bijen behandelt, hoe meer schade het veroorzaakt. Gezien de minimale mijtenval bij jou in de winter, zou je een fors tandje terug kunnen schakelen in de zomer, 4x is zeker 2x te veel, zeker in combinatie met de winterse restbehandeling.

  • M.J. van Iersel

    14-01-2016 om 09:42

    Over bijvoeren in de winter wordt hier wel erg gemakkelijk gedaan. Het is mijns inziens een uiterste noodmaatregel, alleen te gebruiken als het volk op het punt van verhongeren staat. Suiker opnemen is voor het bijenvolk een signaal van dracht. Ze gaan broed aanzetten. Normaliter zetten ze broed aan in overeenstemming met hun eigen 'plan' en met het voedselaanbod uit de natuur. Als de natuur nectar geeft, geeft de natuur ook stuifmeel. In een pak apifonda zit geen stuifmeel. Als dadelijk de jonge bijen geboren worden is er geen stuifmeel voor ze om te eten. Dat geeft problemen als zij aan de beurt zijn om larven te voeden.
    Verder moet de imker zich realiseren hoeveel suiker het bijenvolk nu gebruikt. Ik heb 3 volken op een weegschaal staan en die gebruiken nu 200 gram suiker per week. Als het wat kouder wordt, wordt dat 300 gram. Vorig jaar bleef dat zo tot half maart. Tot half maart is nog 10 weken. Met 3 kg suiker redden de bijen het. Dat is 1,5 raam met voer. Na half maart gaat de natuur weer nectar en stuifmeel leveren. Dan is het voor de bijen minder schadelijk als de imker gaat voeren. Ook dan is het nog steeds een noodmaatregel.
    Vermoed de imker dat er teweinig voer is, kijk dan eerst in je volk wat er nog echt aan voer voorradig is. Het volk op die manier storen is heel wat minder schadelijk, dan nu een pak suiker op het volk lggen.

  • Twan Stemkens

    12-02-2016 om 20:32

    Ik ben beginnend imker en heb slechts 1 volk. Het volk is ingewinterd op 2 bk. Vandaag heb ik de kast anderhalve meter naar achteren verplaatst. Ik heb even gekeken en tot mijn verbazing zitten de bijen bovenin! Daarom heb ik gehandeld conform optie 2: een pak Apifonda bovenop gelegd. Toch heb ik één raampje er even uitgetild: M.i. zat dit goed vol met voer. Kan het zijn dat de bijen bovenin zijn gaan zitten vanwege het verplaatsen? En loop ik nu het risico dat ik ze te veel voer geef? (Gelet op de opmerkingen van M.J. van Iersel.)

  • Mohamed

    06-01-2017 om 14:53

    graag nog meer informaatie

    Met vriendelijk groet.

Uw reactie

Vink onderstaand controlevakje aan tegen spamrobots

Blijf op de hoogte

Wilt u automatisch een e-mail ontvangen zodra Ben Som de Cerff een nieuw blogbericht heeft geplaatst?
Meldt u zich dan hier aan.