01-12-2019

November/december: oxaalzuur druppelen of sublimeren

Het driestappenplan van de varroabestrijding, ook wel het driegangenmenu genoemd, wordt afgesloten met het dessert. Het dessert bestaat uit het druppelen met een oxaalzuursuikeroplossing of het sublimeren van oxaalzuurkristallen. Negentig procent van de behandelaars past de druppelmethode toe. Deze methode is veiliger voor de imker, doch mag slechts eenmalig toegepast worden op de bijen. 

Gezien de effectiviteit van 90% werkt deze methode zeer goed. Dit is te danken aan het feit dat er in november en de eerste helft van december geen of nagenoeg geen broednest meer aanwezig is waarin de mijten zich schuil kunnen houden.

Aangezien de winter officieel op 21 december begint en er vanaf die datum ook weer een begin van een broednest kan ontstaan, noemen we deze behandeling in de periode van eind november/begin december tegenwoordig ook wel de 'late herfst behandeling', overeenkomstig de naamgeving in andere landen. In Duitsland is het zelfs verboden om deze behandeling later dan 1 januari uit te voeren. Belangrijk is om deze behandeling in zijn juiste context te zien. Deze behandeling zal er zeker niet voor zorgen dat zwaar besmette volken door de winter komen, hun lot staat al vast. Het belangrijkste doel is om de restbesmetting, overgebleven na de zomerbehandeling verder te reduceren zodat de volken, zo schoon als mogelijk is,  beginnen aan het voorjaar. Het is dus een preventieve behandeling om erger in de loop van het komende jaar te voorkomen. 

Mocht de mijtenbesmetting in november al behoorlijk laag zijn - dit is het geval wanneer er niet meer dan gemiddeld 1 mijt per dag valt - dan kan de late herfst behandeling overgeslagen worden. 

Voor de druppelmethode heb je 5 a 6 ml per straatje bijen nodig. De buitenste verkleinde straatjes tellen niet mee. Dus heb je 6 volwaardige straatjes en twee kleine buitenste straatjes dan druppel je 6 x 5 a 6 ml is ongeveer 30 a 35 ml oxaalzuursuikerwateroplossing. De maximaal te geven hoeveelheid per volk is 50 ml. Je druppelt in de straatjes waar de bijen zichtbaar zijn. Soms zit de wintertros tussen twee broedkamers in, dan zul je moeten kiepen (zie video). Het druppelen doe je bij temperaturen tussen de min vijf en plus vijf graden. 

Een oxaalzuuroplossing maak je door 600 gram kristalsuiker op te lossen in 600 ml handwarm water (bij hard kraanwater gedeminiraliseerd water kopen bij de bouwmarkt) en daar vervolgens 35 gram oxaalzuurdyhidride kristallen aan toe te voegen en op te lossen. Denk weer aan rubber handschoenen en een P2 mondkapje. Je kunt ook VarroMed toepassen, want dat bevat ook ongeveer dezelfde hoeveelheid oxaalzuur. 

Oxaalzuuroplossingen en VarroMed zijn slechts beperkt houdbaar. In december aangebroken/aangemaakte oplossingen kun je volgend jaar augustus niet meer gebruiken. Oxaalzuur en VarroMed dien je in de late herfst slechts eenmalig toe te passen. 

Sublimeren is meer specialistenwerk en vraagt aanvullende gereedschappen en beschermingsmiddelen. De toepassing waarbij 1 of 2 gram (1- of 2-baks bezetting) oxaalzuurkristallen via verhitting overgaan in gasvorm wordt toegepast vanaf 5 graden, waarbij de wintertros losser zit, zodat de gassen tussen de bijen kunnen komen. 

Ben Som de Cerff, hobby-imker en docent bijenteelt

 

 

Reacties

  • Rob Hofland

    02-12-2019 om 10:43

    Hallo Ben, je noemt de effectiviteit van de druppelmethode 90%.
    Is de effectiviteit van het zg. sublimeren ook bekend in een percentage?
    Gr. Rob

    Rob, dat is een paar procent effectiever, dus ongeveer 95%. Overigens hebben de omstandigheden ook nog een plus/min invloed, met name de buitentemperatuur. Het verschil in overblijvende mijten na de ene of de andere behandelwijze is verwaarloosbaar. Groet, Ben

  • Lineke

    02-12-2019 om 11:06

    Hallo Ben, Ik heb gisteren de bijen met VarroaMed behandeld. Rechtstreeks uit de fles. Maar na weging bleek dat ik maar 16 gram gebruikt had, terwijl dus 25 - 30 ml nodig was (5 - 6 volledige straatjes). Ik heb dus te weinig toegepast. Kan ik de behandeling dan nogmaals herhalen? Omdat het geen pure oxaalzuur is? Of nu maar gewoon wachten tot het voorjaar en de bijen niet nogmaals storen?
    Ik hoor weer graag je advies.
    Groet, Lineke

    Lineke, ik zou de behandeling niet herhalen, want in VarroMed zit ook suiker (de concentratie is niet bekend bij mij). Aangezien deze behandeling meer preventief is dan curatief, is deze behandeling niet levensreddend voor de bijen. Dus voor het moment nu minder belangrijk. Groet, Ben

  • Marco de Nood

    02-12-2019 om 15:59

    Druppelen dus tussen min vijf en plus vijf graden. Moet ik dan nog even wachten? Eigenlijk wil ik komend weekend mijn volken gaan druppelen, maar dan geven ze nog negen graden op. Aan de andere kant wil ik ook niet langer wachten, of is dit toch verstandiger?

    Marco, dinsdag, woensdag en donderdag lijken de beste dagen deze week. Maar als er geen zon voorspeld wordt, kun je 's morgens vroeg om 9.00 uur prima druppelen. Bijen reageren sneller op zonlicht op een dag met 7 of 8 graden. Bij bewolkt weer blijven ze uiteraard binnen op de wintertros. Voor komend weekend zit er hier geen zon in de voorspelling. Gewoon lokale voorspelling in de gaten houden en 's morgens vroeg druppelen, mis de zon weg blijft. Groet, Ben

  • Sytze

    02-12-2019 om 19:28

    Ben, is Varrofix aan te raden?

    Sytze, naar mijn mening niet. Het product is een kruidenpreparaat gericht op de gezondheid van bijen en broed. Echter het bestrijdt de mijten niet. Bovendien staan er veel onjuistheden op de website van de producent, bijvoorbeeld een varroamijt heeft 4 poten. Als je zo weinig van de biologie van de mijt weet (een mijt heeft 8 poten), hoe kun je deze parasiet dan goed bestrijden? Uiteraard hebben kruidenpreparaten invloed op de smaak van honing. Deze producent beweert dat je het product altijd kan inzetten. Uit voorzorg moet je geen enkele stof toevoegen tijdens de dracht. Dus niet gebruiken, zonde van je geld.
    Gebruik gewoon oxaalzuur. Oxaalzuurkristallen zijn goedkoop en effectief en gezien hun voorkomen in rabarber, snijbiet etc in ieder geval geen vreemd middel in voeding. Groet, Ben

  • Banier

    03-12-2019 om 08:45

    Goedemorgen Ben,
    De oxaalzuur-oplossingen zijn na een jaar niet meer te gebruiken schrijf je, maar de kristallen waarvan je dan weer een oplossing maakt toch wel neem ik aan? Dank voor je antwoord alvast.

    Banier, de oplossingen zijn na 6 maanden al niet meer bruikbaar, maar het witte droge poeder kun je jaren bewaren en gebruiken. Groet, Ben

  • Nico

    03-12-2019 om 09:18

    Beste Banier, let op !
    ik heb mijn bijen een paar jaar geleden behandeld met een suiker / oxaalzuur oplossing die ik over had van het jaar er voor. 24 uur later waren bijna alle bijen ( 4 volken ) dood. het blijkt dat deze oplossing in de loop der tijd veranderd in een giftige oplossing voor de bijen. maak dus gewoon elk jaar een verse oplossing en gooi wat je over hebt weg.

  • Sytze

    03-12-2019 om 11:28

    Beste Ben, bedankt voor je antwoord. Varrofix is een verdamper voor oxaalzuur en geen kruidentoepassing. Wordt aanbevolen door de imkershop.

    Sytze, dat had ik gezien. Maar ik dacht dat je vraag op het product BEE STRONG VARROFIX sloeg, want die vind je als eerste als je googled. De Varrofix-verdamper om oxaalkristallen mee te vergassen, zal wel goed werken. Er zijn vele verschillende soorten in de handel. Groet, Ben

  • Frank

    03-12-2019 om 11:55

    Even een heel andere vraag Ben,
    Ik woon in de Belgische Ardennen waar men nog stroompalen gebruikt in plaats van kabels in de grond.
    Aan de zijkant van mijn huis staat zo een betonnen paal die hol is van binnen met om de 40 cm gaten van ongeveer 20 mm door en door, nu wil het toeval dat er van de zomer een volk in is gaan wonen op ongeveer een hoogte van ongeveer 7 meter, nog enkele meters van de stroomkabels verwijderd.
    Je begrijpt de vraag misschien al wel, is er een manier om dit volk uit deze paal te lokken en te gaan gebruiken ?
    Groet, Frank

    Frank, het grootste bindmiddel voor het volk is het broed. Op het moment dat je ziet dat zo'n zwerm erin trekt, kun je ze er nog uitlokken met een kast en een raam broed. Maar nu ze zelf broed hebben, krijg je ze er niet meer uit. Het lijkt me juist leuk zo'n wild volk. Misschien geeft deze nog een mooie zwerm in mei/juni. Groet, Ben

  • Jan Adrichem

    04-12-2019 om 08:33

    hoi Ben
    bedankt voor al je mooie bloggen. Heel waardevol
    Jan

    Dank je Jan! Groet, Ben

  • Maria

    04-12-2019 om 12:43

    Ik heb maar 1 kast is het mogelijk om kleinere hoeveelheden oplossing te maken. Ik ben geen scheikundige, verandert hierdoor de concentratie? De vraag is dus hoe maak je een oplossing oxaalzuur alleen voor 1 kast?

    Maria, als je in de buurt woont, heb ik nog wel oxaalzuur voor je. Heb je geen collega-imker waar je een spuit met 30 cc kan krijgen of met 30 cc VarroMed? De kleinste hoeveelheid die ik maak is: 300 gram suiker, 300 ml water plus 17,5 gram oxaal. Maar daar heb je al weer een klein en goed weegschaaltje voor nodig.

    Mocht de huidige mijtenval heel laag zijn (1 a 2 mijten per dag), dan zou je ook de behandeling over kunnen slaan. Groet, Ben

  • Maria

    04-12-2019 om 15:11

    Dank je voor meer info. Ik heb nog een beetje VarroMed staan. En dit jaar veel mijten gehad. Ik vroeg mij nog iets anders af. Als je al dit jaar verschillende behandelingen VarroMed hebt gebruikt, is het verstandiger in december een ander product te gebruiken, dus oxaalzuur oplossing. In verband met resistentie van de bij tegen VarroMed in de toekomst. Waarom gebruik jij nu in december oxaalzuur in plaats van VarroMed? Groeten

    Maria, je kunt nu rustig VarroMed gebruiken, want VarroMed bevat ook oxaalzuur. Ik gebruik oxaalzuur omdat mij dat 90 euro scheelt. Oxaalzuur is veel goedkoper. Maar als je toch een fles VarroMed open heb staan van afgelopen augustus dan kun je dat beter gebruiken. Groet, Ben

  • Gabrielle

    09-12-2019 om 13:23

    Beste Ben,
    Ik heb dit jaar voor het eerst oxaalzuur verdampt met de Varrox verdamper. Maar nu vraag ik mij toch af of alle damp wel door mijn hele kast heen is gegaan omdat ik geen ventilator oid bij deze verdamper heb en ik op Dadant imker. Tevens staat er nog een honingkamer onder de broedbak. Wat is jou idee daarover?
    Groeten

    Gabrielle, indien je 2 gram gebruikt hebt dan geeft dit voldoende damp/gassen voor de hele kast. De warme gassen stijgen op, dus gaan ze echt wel door de hele kast en door de bijen in de wintertros. Daar hoef je niet over in te zitten. Groet, Ben

Uw reactie

Vink onderstaand controlevakje aan tegen spamrobots

Blijf op de hoogte

Wilt u automatisch een e-mail ontvangen zodra Ben Som de Cerff een nieuw blogbericht heeft geplaatst?
Meldt u zich dan hier aan.