Bijenwerk: 15 oktober - 15 november 2019

terug naar overzicht
Het bijenwerk is nagenoeg voorbij voor dit jaar. Zijn de volken sterk genoeg om de winter te trotseren? Door ze te beoordelen op grootte krijg je inzicht en kun je eventueel nog ingrijpen. Bescherming aanbrengen tegen ongenode gasten is raadzaam.
15 oktober - 15 november 2019

Winterbijen

Winterbijen

De zomerbijen hebben als het goed is plaatsgemaakt voor de langlevende winterpopulatie. Hoe gezonder de zomerpopulatie was, hoe sterker die is voor de winter.Het wintervoer moet nu in voldoende mate in de kast aanwezig zijn. Op mooie warme dagen wordt er nog gevlogen op bijvoorbeeld de massaal bloeiende klimop (zie foto). Voeren heeft geen zin meer. Door de hoge luchtvochtigheid en lage temperatuur is het voor bijen een energievretende bezigheid om het suikerwater goed in te dampen en op te slaan. Hebben ze te weinig, grijp dan pas volgend jaar maart in.

Pas in maart stijgt voergebruik
Tot het nieuwe broednest goed op gang komt in maart verbruikt het volk niet zoveel. In oktober kan er nog 2 kilo doorheen gaan, maar november, december en januari zijn dieptepunten in het voergebruik met een kleine kilo per maand. Pas in februari en maart stijgt de behoefte weer naar enige kilo’s per maand. Eind februari/begin maart kun je zonodig met suikerdeeg (bijv. Apifonda) ervoor zorgen dat ze niet verhongeren, of je hangt een paar ramen voer over van een ander volk dat een betere voorraad heeft.

 

Blijf de bijen in de gaten houden

Blijf de bijen in de gaten houden

Laat het volk met rust. Het heeft zich geprepareerd op de winter. Het heeft her en der verbindingen aangebracht tussen bakken als ze dat nodig vonden. Verbreek die niet als de noodzaak daarvoor er niet is. Herstellen kost onnodig energieverbruik.

Doorzichtige afdeklaag
Je kunt het volk wel een beetje blijven volgen door het niet af te dekken met de houten dekplank maar met doorzichtig folie of perspex. Je kunt zien waar er bovenin nog verzegeld voer aanwezig is, of het volk nog leeft en wat de omvang van de wintertros is zodra de buitentemperatuur vijf graden of lager is. De bijen maken onder het plastic steunpilaren van was waardoor bijen zonder moeite over de raren heen kunnen lopen.

Isolatielaag
Leg op het doorzichtige materiaal wel een isolatielaag. Er is in de imkerwinkels schuimrubber  voorhanden, een laag piepschuim (dikte ca. 2 tot 4 cm) helpt ook prima. Er is van alles te bedenken. 

Vaste wintergasten

Vaste wintergasten

Je merkt vaak pas in het voorjaar bij de eerste inspectie wie zichzelf een plekje in of tegen een bijenvolk heeft verschaft om er veilig de winter door te komen. Spinnen of een koninginnenwesp lekker beschut onder het dak, je komt er van alles tegen. Vrijpostige naaktslakken zoeken de warmte op en kruipen ongezien via de vliegopening naar binnen om ergens zo ver mogelijk buiten de tros het voorjaar af te wachten.

Houd de muizen buiten
Van slakken heeft het volk geen last; van muizen daarentegen wel. Ze zijn dol op het wintervoer, dode bijen en raat. Ook een aanslag op de levende have gaan ze niet uit de weg. Zorg ervoor dat ze niet naar binnen kunnen. Een vliegopening van maximaal 7 mm hoog is de eenvoudigste maatregel, maar er zijn ook verkleiners verkrijgbaar. Niet alleen voor de hoogte maar ook in de breedte. Dat laatste is weer handig ter voorkoming van roverij. Een vlieggat dat door slechts een paar bijen kan worden bewaakt is handiger dan een heel leger te moeten inzetten. Het duurt nog maanden voordat de bijen weer opstoppingen veroorzaken bij het binnenvliegen van de buit.

 

Bijen op de winterzit

In het artikel over de Winter-APK in dit bijenwerk wordt gesproken over de wintertros. Dat is het dicht op elkaar kruipen van de bijen om met zo min mogelijk warmteverlies de kou te trotseren. Afhankelijk van het aantal straatjes ze bezetten is de kans groter of kleiner dat het volk de winter overleeft.

Hieronder twee voorbeelden waarin het verschil in de grootte van de volken duidelijk zichtbaar is. Meer infomatie vind je in het onderwerp hierover in het Bijenblog.

 

Pas de winter-APK toe

Pas de winter-APK toe

Een goed - van kant tot kant - gevulde zesramer met een jonge moer komt in de regel de winter wel door. Wat is wel levensvatbaar en wat niet? In de periode 2013-2016 heeft de NBV de Winter-APK getest met enkele tientallen vrijwilligers. De Winter-APK is een methode die aan de hand van het aantal bezette straatjes in een volk een proefondervindelijke voorspelling doet of het volk in staat kan zijn wel of niet de winter door te komen.

Op wintersterkte?
Een volk moet voldoende volume hebben, over voldoende bijen beschikken om de warmtehuishouding op orde te houden, ook tegen het eind van de winter. Gebleken is dat daarvoor tenminste  5000 winterbijen nodig zijn. In een wintertros verdeeld over de raten dichtbijeen komt dat neer op een bezetting van vijf straatjes bijen. Minder dan vijfstraatjes in een zwak volk. Bij vijf en zes straatjes is het een gemiddeld volk, bij zeven en meer een sterk volk. Een lege spaarkast met tien ramen heeft negen straatjes. Let wel: voor het waarnemen van het juiste aantal straatjes moet het volk wel op een geclusterde wintertros zich samengepakt hebben. Enige dagen met lage nachttemperaturen is hier wel voor nodig.  ’s Morgens vroeg kun je dan de wintertros goed observeren.

Bijenvolk meer of minder
Het klinkt misschien vreemd, of je vindt het ‘not done’ om in deze tijd nog zo in de weer te zijn met volken, maar volken in deze tijd van het jaar verenigen, is geen probleem. Je kunt twee zwakke volken (vier of minder straatjes) zonder voorzorgsmaatregelen bij elkaar zetten; een matige en een zwakke kan ook. Het nadeel is dat je een volk minder hebt. Het voordeel is dat winterbijen niet van ellende omkomen en in het voorjaar bijdragen aan het snel weer op gang krijgen van het volk.

Geïntresseerd in de Winter-APK, lees dan meer hierover op de NBV-website.

 

Kasten van binnen droog houden

Kasten van binnen droog houden

Bij de voorjaarsinspectie kom je heel vaak op de buitenste ramen een laag schimmel tegen. De veroorzaker is een overmaat aan vocht. Dat is lang niet altijd te voorkomen. Het vocht in de kast condenseert op de buitenste ramen. Als deze niet door bijen worden bezet, wat al snel het geval is in de winter, gaat zich daar een schimmelcultuur op ontwikkelen. Door kleinere volken te voorzien van sluitblokken op plaats 1 en 10 in plaats van lege, onbezette raten kun je het enigszins voorkomen. 

Open bodem ja of nee?
Ook een open bodem, dus zonder de lade, helpt. Vooral als een volk op twee broedbakken staat waarvan de onderste bij het vormen van de wintertros leeg blijft. Bijen hebben geen last van een open bodem.  In tegenstelling tot wat menigeen denkt, verwarmen bijen de kast niet. Er is geen broed te verzorgen, dus de temperatuur kan omlaag. In de tros is het met 15 tot 25 graden op zijn warmst. De buitenrand is een graad of 10 tot 15 en net daarbuiten al weer de omgevingstemperatuur. Zorg er wel voor dat ze beschut staan en een koude vrieswind uit het oosten geen vrij spel heeft.

Lees meer over de wintertros in Imkerpedia

 

Raten zorgvuldig opbergen

Raten zorgvuldig opbergen

Niet alleen de kasten die in gebruik zijn, hebben van gespuis last die het op de was, honingresten of stuifmeel hebben voorzien, ook opgeslagen broed- of honingkamers met al  dan niet gevulde raat lopen gevaar.

  • Muizen zijn dol op oude raat. Ze gaan niet omzichtig tewerk, dus sla de raten goed op. Kunnen ze bij een flinke kier tussen gestapelde bakken dan wordt die groter geknaagd om naar binnen te kunnen.
  • Spechten zijn in staat een gat maken in een styropor Segeberger om een maaltje bijen te bemachtigen.
  • Wasmotten hebben het op bebroede raten gemunt. De restanten die larven en poppen hebben achtergelaten, is het voer voor de larven. Ze vreten zich kriskras door de raten heen en laten uitwerpselen en spinseldraden achter (zie bovenstaande foto)
  • De stuifmeelmijt heeft – hoe kan het anders – stuifmeel op het menu staan. Van mooie gevulde ramen met stuifmeel blijft niet meer dan leeggegeten raten over met daaronder een berg gekleurd poeder.

Lees meer over het ontsmetten van ramen in Imkerpedia

VAN IMKERS, VOOR IMKERS

VAN IMKERS, VOOR IMKERS

NBV STUDIEDAGEN
vier zaterdagen in november

De behoefte aan informatie over de dagelijkse imkerpraktijk is groot. Daarom zijn de komende november-studiedagen geheel gewijd het omgaan met bijen.

Boeiend programma
Beginnende imkers gaan in gesprek met oude rotten. Tal van onderwerpen passeren de revue. Praktijkgerichte workshops in de middag completeren het boeiende en gevarieerde programma.

Breda - 9 november
Beilen - 16 november
Horst  - 23 november
Boskoop - 30 november

 

 

Plant nu voorjaarsbollen met ledenkorting

Plant nu voorjaarsbollen met ledenkorting

Voorjaarsbloembollen zijn een van de eerste leveranciers van vers stuifmeel in het nieuwe jaar. Hoe meer stuifmeelbronnen voor onze bijen hoe beter!  Je kunt in eigen tuin aan de slag, maar grootschaliger aanplanten in de buurt heeft nog meer effect. 

Ledenkorting
Voor NBV leden heeft bloembollenteler JUB Holland 10 soorten bollen geselecteerd die bijzonder geschikt zijn voor bijen. Er is keuze uit biologische of regulier geteelde bloembollen. Van beide teeltwijze is ook een aantrekkelijke cadeauverpakking verkrijgbaar.
Het Bijenhuis in Wageningen zorgt voor de verzending. NBV leden ontvangen 15% korting op de aanschafprijs. Bestellingen boven de 100 euro worden gratis thuisbezorgd.

Maak gebruik van het bestelformulier. 
Login met je NBV lidnummer en wachtwoord. Klik op de knop!
De actie duurt tot 1 december.

Oxaalzuur toedienen in aantocht

Oxaalzuur toedienen in aantocht

Het broednest wordt komende weken snel kleiner. Vaak is er in november al een periode met flinke nachtvorst. Dat is het moment dat de koningin stopt met eitjes leggen. Drie weken na die periode is er geen gesloten broed meer en kan de oxaalzuurmethode worden uitgevoerd, de derde en veel toegepaste gang van het driegangenmenu voor de varroabestrijding. In de volgende editie meer over deze methode.

Kijk vast of je de benodigde materialen in huis hebt. Meer informatie.

Blijf bij met het BijenBlog

Blijf bij met het BijenBlog

BijenBlogger Ben Som de Cerff volgt de ontwikkeling van de volken op de voet. De tijd van het jaar, invloed van het weer, de dracht of juist het ontbreken daarvan, heeft allemaal effect op wat zich in de volken afspeelt. Het BijenBlog houd je op de hoogte. Heb je vragen, dan kun je die rechtstreeks aan Ben stellen. Dat alles met de bedoeling dat je als starter de best wel complexe materie vlot onder de knie krijgt. 

Gebleken is dat ook de gevorderde imkers met regelmaat berichten van hun gading aantreffen. Je bent immers nooit te oud om te leren. Ontwikkelingen en inzichten in de bijenhouderij staan ook niet stil. 

Meld je aan voor het BijenBlog en ontvang van nieuw geplaatse berichten een melding in jouw mailbox.


Werken met bijen

Deze rubriek volgt de handelingen in bijenvolken op de voet. Maandelijks, gelijktijdig met het verschijnen van Imkernieuws, een nieuw overzicht. De inhoud is gericht op de praktijk, vaak in combinatie met het NBV BijenBlog en met verwijzing naar de inhoud van Bijenwerk in de periode 2013-2017.

De rubriek staat open voor bijvoorbeeld specifieke informatie over bijenrassen, bedrijfs- en teeltmethoden.

Contact over deze rubriek

 


Bekijk de andere maanden


terug naar overzicht