Bijenwerk: 15 november - 15 december 2019

terug naar overzicht
Nog een bezoek aan een laat bloeiende herfstaster of een klimop en dan is het gedaan voor een paar maanden. De imkeractiviteiten in de bijenvolken staan al op een laag pitje. Voor het helemaal tot stilstand komt kiezen veel imkers ervoor de oxaalzuurbehandeling uit te voeren. Het is tevens een mooie controle op de grootte van de volken.
15 november - 15 december 2019

Winterbehandeling populair

Winterbehandeling populair

Eind 2017 vroegen we imkers of ze de winterbehandeling uitvoerden. Uitkomst: 9 van de 10 doen dit. Bijna 90% gebruikte de druppelmethode, 8% sublimeerde en een klein deel van de imkers deed beide óf maakte gebruik van Hive Clean (tegenwoordig VarroMed). 

De oxaalzuurmethode is betrekkelijk eenvoudig, gaat snel en er is geen lange voorbereiding nodig. Van groot belang is dat volken geen gesloten broed meer hebben. Maar wanneer is dat? Wekelijks controleren is geen optie. Gulden regel is dat je kunt behandelen drie weken nadat de koningin stopt met eitjes leggen. Dat doet ze na twee tot drie achtereenvolgende nachten met nachtvorst en een lage dagtemperatuur. Met name in het centrale deel van het land was dit al in de laatste week van oktober al het geval. In het weekend van 23 november zou je kunnen oxalen.
Dat je pas tussen kerst en oud en nieuw kunt behandelen is niet juist. Engels onderzoek toont aan dat november en begin december de beste kansen creëren voor een broedarme of broedloze periode.

Er is nog een andere methode om oxaalzuur toe te dienen: via sublimeren.  Op zich is deze methode ook eenvoudig, maar het vergt meer materiaal, er is stroomvoorziening nodig en het risico voor schade aan de gezondheid is groter. Deze blijft buiten beschouwing.

 

Oxaalzuur oplossing bereiden en toedienen

Oxaalzuur oplossing bereiden en toedienen

Een correcte en effectieve toepassing zit ‘m vaak in de details. We zetten ze nog even op een rijtje:

  • In gebieden met hard kraanwater kun je beter gedemineraliseerd water bij de bouwmarkt kopen om de suikerwateroplossing aan te maken. 600 ml water samen met 600 gram suiker maken 1 liter suikerwateroplossing. Los hierin 35 gram oxaalzuurkristallen op. Gebruik vooral geen sterkere suikerwateroplossing, want de bijen zullen het dan zeker opeten en ten onder gaan aan het bijtende oxaalzuur.
  • De aangemaakte vloeistof dient kort van te voren aangemaakt te zijn. Oxaalzuur opgelost in suikerwater loopt snel terug voor wat betreft de werking. De houdbaarheid in de koelkast is maximaal 6 maanden. Voor gebruik weer handwarm maken;
  • Gebruik bij het klaar maken van de vloeistof handschoenen, mondkapje, bedekkende kleding en een beschermbril. Bij sublimeren is een goed gezichtsmasker met actieve koolstoffilters vereist.
  • Pas de juiste dosering toe van 5 a 6 ml per bezette straat, met een maximum van 50 ml bij een zeer sterk volk. Indien de buitenste straatjes gering bezet zijn, tellen deze niet mee. Een zesramer met 4 goed bezette straten krijgt dus 20 tot 24 ml oplossing;
  • Zeer zwakke volken (< 4 bezette ramen) niet behandelen met de druppelmethode, zij kunnen de warmtehuishouding niet voldoende regelen en zullen de behandeling vaak niet overleven. Heb je meerdere zwakke volken, verenig ze dan alsnog en behandel ze dan twee weken later;
  • Indien de straatjes in de bovenste broedkamer goed zichtbaar zijn, dan kan het oxaalzuur op de bijen in de straatjes gedruppeld worden. Indien de bijen niet zichtbaar zijn, dan moet de bovenste broedkamer gekiept worden en moet er tussen de twee bakken in de onderste bak gedruppeld worden;
  • Bij sublimeren volstaat 1 gram oxaalzuurkristallen of 1 tablet van 1 gram bij een volk op één broedkamer, bij Dadantkasten en volken op 2 broedkamers wordt 2 gram aanbevolen;
  • Bij de toepassing van een suikerwateroplossing dient de vloeistof handwarm te zijn, dit voorkomt ernstige negatieve effecten op de warmtehuishouding van de bijen;
  • Oxaalzuur wordt ook in de zomer gebruikt om de bijen op de raten of in een zwermkist te benevelen, in dat geval wordt 30 gram oxaalzuur opgelost in een liter water zonder suiker;
  • Behandel in ieder geval voor de kerstdagen, want de bijen komen dan zeker weer snel in het broed;

Weersinvloeden bepalend voor winterbehandeling

Weersinvloeden bepalend voor winterbehandeling

Aangezien de oxaalzuurkristallen in de wintertros over alle bijen verspreid moeten worden, zijn bepaalde weersomstandigheden noodzakelijk voor een effectieve bestrijding. De volgende weerstypen en bijbehorende behandelmethoden kun je onderscheiden:

  • Indien het ’s nachts en overdag vriest kan de behandeling beter enige dagen uitgesteld worden. De bijen zitten namelijk te compact en de kristallen komen te weinig in de kern van de wintertros terecht;
  • Indien het in de komende nacht na de geplande behandeling gaat vriezen, kun je de behandeling beter uitstellen. De warmtehuishouding van de bijen wordt namelijk behoorlijk gestrest. 
  • Bij een dagtemperatuur van tussen de drie en acht graden en enige nagenoeg vorstvrije nachten is de druppelmethode goed toepasbaar. De bijen zitten dan wel redelijk op de wintertros, maar de oplossing komt goed op de bijen in de kern van de wintertros terecht;
  • Bij temperaturen van boven de acht graden overdag en vorstloze nachten komen de bijen weer losser in de kast te zitten. Bij deze temperatuur werkt de druppelmethode minder goed, omdat een deel van de oplossing door de tros lekt. Sublimeren werkt echter uitstekend bij een temperatuur > vier graden, mits de bijen niet vliegen, omdat de damp met kristallen juist dan tot in de kern van de loszittende wintertros doordringt.  

 

Deur van bijenwoning en wintervoorraad op een kier

Deur van bijenwoning en wintervoorraad op een kier

Buitenstaanders, niet imkers, zijn verbaasd dat honingbijen zelfs in de winter vliegen. De wintermuggen zie je bij een paar graden boven nul in zwermpjes dansen in de winterzon. Bij tien graden of meer zie al activiteit in een bijenvolk, hartje winter of niet. Dat zie je niet bij alle volken, maar wel bij de volken die in de middagzon staan. Na een paar koude dagen maken ze graag een reinigingsvlucht.

Kleiner vlieggat voldoet in meerdere opzichten
Bij deze geringe hoeveelheid is een vlieggat over de volle breedte van de kast echter niet nodig. Een opening van een paar centimeter breed is voldoende. Een kleine opening verdedigt immers makkelijker tegen indringers. Is de opening bovendien niet hoger dan 6  millimeter dan houd je ook muizen buiten de deur. Pas in het voorjaar, in april, is het vroeg genoeg de breedte te vergroten.  

Wintervoer wordt pas tegen de lente echt aangesproken
Blijft de kou ver weg dan zal een volk de laatste maanden van het jaar weinig wintervoer verbruiken. Ze hebben wat nodig om de temperatuur op de gewenste hoogte houden, maar dat is betrekkelijk weinig omdat er geen larven meer groot zijn te brengen. In  januari begint  de koningin weer met eitjes leggen en dan moet de kraamkamer wel weer verwarmd worden. Dan gaat er gemiddeld meer voer per maand doorheen dan in de maanden daarvoor. Echter zover is het nog niet.

Lees meer in het bericht op het Bijenblog

 

Teelt en selectie

Teelt en selectie

Het imkeren met rasbijen geeft onze hobby bijenhouden een heel andere dimensie. Zachtaardigheid en zwermtraagheid zijn eigenschappen, die veel genoemd worden bij het Buckfastras. Een vroege voorjaarsontwikkeling en zachtaardigheid hoor je terug bij de Carnicabij, een optimale aanpassing aan het wisselende Nederlandse weer en andere lokale omstandigheden is goed geborgd in de Zwarte bij.  Kenmerkend voor rasbijen is de voorspelbaarheid van hun gedrag. Bij huis-tuin-en-keuken-bijen varieert het gedrag zeer sterk per volk.

Voor ieder ras bestaat er een rasvereniging, die zich bezig houden met voorlichting en verspreiden van goed uitgangsmateriaal voor de teelt en selectie van koninginnen. Voor ieder ras zijn er tegenwoordig ook groepen imkers actief op het gebied van Varroa Sensitieve Hygiëne, die in de toekomst het behandelen tegen de varroamijt overbodig zou moeten maken.  Meer info over de rasverenigingen vind je op:

Meer info over Varroa Sensitieve Hygiene vind je op:

De meeste verenigingen houden begin volgend jaar ledenvergaderingen, waarin allerlei vooraanstaande sprekers voordrachten geven. Houd daarom de NBV-agenda in de gaten en maak eens kennis met één van deze drie verenigingen.

 

Waddeneilanden zeer geschikt voor bevruchtingsstations

Waddeneilanden zeer geschikt voor bevruchtingsstations

Alleen hoog gekwalificeerde darrenvolken moeten beschikbaar zijn voor de bevruchting van jonge koninginnen. Invloed van buitenaf moet vermeden worden. Dat is bij uitstek op de waddeneilanden te realiseren. De Carnica-imkers hebben hun bevruchtingsstation op Schiermonnikoog. Voor de Buckfast moeten de moertjes naar Ameland.

Afgelopen seizoen maakte omroep Friesland een mooi documentaire.

 

Cursus Voortgezet Imkeren

Cursus Voortgezet Imkeren

Verder bekwamen in de imkerij
Bijenhouden is niet eenvoudig. Goed kunnen anticiperen op wat je in de volken waarneemt, vergt ervaring. Had je de basiscursus goed afgerond dan was er voorheen alleen de mogelijkheid een gevorderde cursus te volgen. Maar om daarvoor in aanmerking te komen moest je eerst een paar jaar bijen houden. De NBV hecht er waarde aan dat imkers zich verder bekwamen en dat de opleiding verder gaat dan de starterscursus. Daarom is de cursus Voortgezet Imkeren geïntroduceerd die zich richt op het herkennen van verschillen in de volken en hoe je die moet interpreteren. Per komend cursusseizoen wordt deze voorgezette cursus al op diverse locaties in het land gegeven. Het hebben van één of meer bijenvolken en het diploma voor de basiscursus is een vereiste.

Kijk hier voor een cursus Voortgezet imkeren in de buurt.

 

Bekwamen in bijenproducten?

Bekwamen in bijenproducten?

Word specialist
Het Bijkersgilde organiseert vanaf half december de cursus Specialist Bijenproducten. Wil je bijvoorbeeld Keurmeester Bijenproducten worden dan is deze een vereiste. 

Specialist Bijenproducten is een grondige cursus die iedere producent van honing en andere bijenproducten zou moeten volgen om ‘alles’ te weten van deze bijenproducten, maar zeker ook om de consumenten verantwoord te kunnen adviseren. De inhoud van de cursus bestaat uit 8 modules. In de cursusomschrijving staan ze overzichtelijk opgesomd.

 

Najaarzon

Blijf bij met het BijenBlog

Blijf bij met het BijenBlog

BijenBlogger Ben Som de Cerff volgt de ontwikkeling van de volken op de voet. De tijd van het jaar, invloed van het weer, de dracht of juist het ontbreken daarvan, heeft allemaal effect op wat zich in de volken afspeelt. Het BijenBlog houd je op de hoogte. Heb je vragen, dan kun je die rechtstreeks aan Ben stellen. Dat alles met de bedoeling dat je als starter de best wel complexe materie vlot onder de knie krijgt. 

Gebleken is dat ook de gevorderde imkers met regelmaat berichten van hun gading aantreffen. Je bent immers nooit te oud om te leren. Ontwikkelingen en inzichten in de bijenhouderij staan ook niet stil. 

Meld je aan voor het BijenBlog en ontvang van nieuw geplaatse berichten een melding in jouw mailbox.


Werken met bijen

Deze rubriek volgt de handelingen in bijenvolken op de voet. Maandelijks, gelijktijdig met het verschijnen van Imkernieuws, een nieuw overzicht. De inhoud is gericht op de praktijk, vaak in combinatie met het NBV BijenBlog en met verwijzing naar de inhoud van Bijenwerk in de periode 2013-2017.

De rubriek staat open voor bijvoorbeeld specifieke informatie over bijenrassen, bedrijfs- en teeltmethoden.

Contact over deze rubriek


Bekijk de andere maanden


terug naar overzicht