Bijenwerk: 15 mei - 15 juni

terug naar overzicht
Na een paar weken overuren draaien zijn de volken in een ander vaarwater aangeland. Er is veel nectar en stuifmeel binnengebracht. Samen met de lagere temperatuur brengt dat het volk makkelijk in de zwermstemming. Van de imker wordt de komende weken het nodige gevraagd.
15 mei - 15 juni

Checklist

  • Beperk de zwermdrift
  • Bouwraam tijdig uitsnijden
  • Kunstzwermen of broedafleggers maken
  • Koninginnenteelt uitvoeren
  • Nieuwe volken opzetten
  • Vliegopening vergroten
  • Voorjaarsoogst afnemen
  • Check de voervoorraden

Laten zwermen

Een natuurlijke bijenzwerm is een prachtig spektakel. De samenstelling van de zwerm is zoals het volk dat is ingegeven. Wie gaat er mee en wie blijft achter? In een minuut zijn ze vertrokken. Het is niet iedereen gegeven om dat bij te wonen. De omstandigheden en de omgeving waar het volk staat, laten het bijvoorbeeld niet toe. Als imker moet je bovendien in de gelegenheid zijn rond het middaguur een tijdje bij de kast te vertoeven, soms een paar dagen achter elkaar.

Praktische omstandigheden noodzaken om in te grijpen voordat het volk op de wieken gaat. Maar ook wil je niet dat een groot, sterk volk zich min of meer halveert. Door kunstzwermen te maken, kan de zwermperiode uitstekend worden benut om volken gecontroleerd te vermeerderen, nieuwe koninginnen te kweken, en, wat ook heel prettig is, nieuwe imkers in de buurt te helpen aan bijenvolkjes.

Ook voor de bijen was 5 mei Bevrijdingsdag:

 

Zwermvertragende maatregelen

Zwermvertragende maatregelen

Het aanbreken van de zwermtijd is afhankelijk van de omstandigheden en de ontwikkeling van het voorjaar, daarnaast zijn de grootte van het volk en ruimte die het heeft, bepalend. Hoe dan ook mei/juni is zwermtijd! Hierbij enkele tips om de zwermstemming te temperen (gebaseerd op Bijenwerk mei-juni 2016).

  • Geef tijdig ruimte met extra broed- en honingkamers. Denk eraan dat honingbakken niet uitsluitend dienen voor de honingopslag, maar ze fungeren ook als verblijfsruimte voor de bijen. Plaats dus gerust een volgende honingbak, indien de voorgaande helemaal bezet is met bijen;
  • Neem je honing af, zorg er dan voor dat de kastruimte niet kleiner wordt. Dus plaats een vervangende bak. Nieuwe kunstraat zal, zeker als voldoende dracht is, prachtig en snel worden uitgebouwd.
  • Door het tijdig wegsnijden van het darrenbroed (foto) uit het bouwraam wordt ruimte voor raatbouw geboden en hiermee de zwermdrift vertraagd;
  • Het afnemen van enige ramen gesloten broed met opzittende bijen werkt zwermvertragend. Neem de ramen mee naar een andere standplaats om die samen met uit andere volken uitgenomen ramen tot een verzamelbroedaflegger maken voor de teelt van jonge moeren;
  • Volken geplaatst op het zuiden en volop in de zon zullen eerder zwermen. Zorg als het enigszins kan voor schaduw in de middag;
  • Zorg voor ruime vliegopeningen bij de productievolken. Neem de verkleiners weg zodat de bijen de nectar goed in kunnen dampen en op warme dagen beter het binnenklimaat kunnen beheersen;
  • Overweeg eens de overstap naar een zwermtraag bijenras.

Veger

Bij de veger komt de nieuwe kast met bijen, de oude moer en geen broed (overigens kun je hier ook de biotechnisch val toepassen, zoals vermeld bij de vlieger) naast het oude hoofdvolk te staan. In het oude hoofdvolk worden de belegde zwermcellen weer nauwgezet weg genomen. De veger moet dezelfde avond goed gevoerd worden, zeker als deze op dezelfde bijenstand blijft staan, want dan verliest het zijn vliegbijen.

Zowel bij de vlieger als bij de veger ontwikkelen zich in het oude hoofdvolk redcellen. De eerste jonge moer (tuter) zal op dag 12 geboren worden en de kwakers volgen niet al te lang daarna. Om nazwermen te voorkomen worden op dag 13 na 16.00 uur alle redcellen met de hand open gemaakt. Tref je al open gebeten doppen aan dan zijn de bijen je voor geweest en is het gevaar op nazwermen geweken. Wil je meerdere moeren behouden, dan moet je ervoor zorgen dat je snel na het uitlopen van de eerste moer, de tuter, in actie komt.

 

In dit filmpje een rondlopende tutende jonge koningin

Vlieger

De vlieger bestaat uit één raam open broed, waarop de koningin zit of geplaatst wordt. Dit raam komt midden in een nieuwe kast (10 ramer) te hangen, die op de plaatst van de oude kast komt te staan. De oude kast, waarin voor de zekerheid alle ramen worden nagekeken op belegde zwermcellen (deze worden allemaal weg genomen), wordt enige meters verderop geplaatst.

Links en rechts van het raam open broed met moer worden uitgebouwde ramen en kunstraat ramen geplaatst, zodat de moer door kan gaan met het leggen van haar eitjes. Tevens wordt het moerrooster en de honingbakken verplaatst naar de nieuwe kast. De haalbijen keren terug naar de oude locatie en gaan vlijtig door met hun werkzaamheden. Een deel van de haalbijen zal regenereren en weer als voedsterbij het nieuwe broednest verzorgen.

Het eerste raam met open broed, waarop de moer zat, wordt na 9 dagen weg genomen als het gesloten is en aan de kippen gevoerd. Aangezien de mijten gedurende een week geen andere larven beschikbaar hadden dan dit ene raam, zal 80% van de mijten in deze biotechnische mijtenval trappen. Het gebruik van zuren kan op deze wijze achterwege blijven.

 

Broedaflegger

Broedaflegger

Door enkele ramen broed met opzittende bijen uit een volk te halen, demp je de zwermlust voor een tijdje. Doe je dit met meerdere volken dan kun je op die wijze een verzamelbroedaflegger maken. Je kunt dit moerloze volk redcellen laten maken. Op de 12e dag kan de tuter zich laten horen. De broedaflegger kun je ook gebruiken om  koninginnenteelt mee te bedrijven. Dan moet je op de negende dag alle redcellen breken en er larfjes van een selectiemoer in hangen.

Het maken van een broedaflegger is te lezen en te zien in dit blogbericht.

 

Testraam inhangen bij twijfel over aanwezig moer

Testraam inhangen bij twijfel over aanwezig moer

Volken waarin de jonge moer is uitgelopen kun je het beste 3 weken met rust laten. Zet die datum in je agenda, want vroeger controleren, leidt tot veel twijfels. Het eerste nieuwe broed is vaak moeilijk te vinden. Je kunt beter wachten totdat het broed gesloten is. Twijfel je echt over de aanwezigheid van de moer, hang dan een raampje met eitjes, of 1- of 2-dags larfjes van een buurvolk in de kast. Afhankelijk van dat ontwikkelingstadium kun je al na een paar dagen zien of er redcellen (foto) worden ontwikkeld. Geen redcellen: moer aanwezig. Wel redcellen, op de 13e dag doppen breken.

Voedselvoorraden nog voldoende?

Voedselvoorraden nog voldoende?

Het klinkt wellicht vreemd na een lange periode met fantastische dracht, maar houd in mei - zeker als er honing is afgenomen - de voedselreserves in de volken goed in de gaten. De volken zijn groot en de aanwezige broednesten verbruiken veel. Geef ze zo nodig extra voeding in de vorm van een pak apifonda. Het terughangen van eerder uitgenomen voerramen met wintervoer is natuurlijk ook een optie. Dit voer benutten ze alleen bij slecht vliegweer of bij uitblijvende dracht. Wees niet bang voor opslag van suikerdeeg of wintervoer in de honingkamers, dit doen ze in deze tijd van het jaar niet! Overigens wel indien je veel suikerwater zou voeren, want vloeibaar voer zien de bijen wel degelijk als drachtbron. Bovendien leidt suikerwater vaak tot roverij, niet doen dus. Vermijd altijd voedseltekorten, honger schaadt de gezonde groei van larven! In het ergste geval leidt honger tot kannibalisme van broed.

 

Bestrijding varroa in kunstzwermen

Bestrijding varroa in kunstzwermen

Het maken van een veger of een vlieger biedt een goede gelegenheid om de mijten te bestrijden. Het geeft de nieuwe volken een schone start.

Bij het maken van de veger de oude moer in een kluisje bewaren. Ondertussen worden de opzittende bijen van de ramen geveegd of afgeslagen in een korf, kieps of emmer. Deze bijen zijn vervolgens te behandelen met ca 20 ml oxaalzuur of VarroMed (bevat ook o.a. oxaalzuur). VarroMed is de vervanger van Hive Clean. Na het overgieten van de bijen in de kast, korf of TopBarHive de moer bijvoegen of vooraf de moer in een kluisje met suikerdeeg (zonder sluitclipje!) aan de bovenkant tussen de ramen hangen. Deze behandeling is natuurlijk ook toe te passen op natuur- of schudzwermen.

Bij het maken van een vlieger kan de behandelen met oxaalzuur nog tot een week daarna worden uitgevoerd vanwege het nog ontbreken van gesloten broed.

Varroa met bouwraam wegvangen

Bij het maken van kunstzwermen is gesloten broed aanwezig echter zonder overjarige moer. Een maand na het maken van de kunstzwerm is al het broed uitgelopen en is er nog geen gesloten broed aanwezig van de jonge, nieuwe koningin. Dit is precies het moment waarop de behandeling met oxaalzuur kan plaatsvinden.

Is vanwege dracht en de aanwezigheid van de honingbakken oxaalzuur ongewenst, dan is het meegeven van een bouwraam met open broed in de veger en vlieger een uitstekende biotechnische manier om de mijten weg te vangen. Volgens Dr. Liebig vangt het bouwraam met open broed in een kunstzwerm zonder ander broed ca 80% van de mijten weg.

Schone start essentieel

Vooral een schone start van nieuwe volken met een jonge koningin is belangrijk. Zonder bestrijding zullen de mijten massaal het eerste broed van de jonge moer belagen en kunnen dan eventueel virussen overdragen op de jonge bijen.


Aanmelden voor het BijenBlog

Het NBV BijenBlog houd je het hele jaar doorlopend op de hoogte van de ontwikkeling van de bijenvolken, van wetenwaardigheden over (honing)bijen en de imkerpraktijk.

Blijf ook op de hoogte. Meld je aan!

 

 

Werken met bijen

Deze rubriek volgt de handeling in bijenvolken op de voet. Maandelijks, gelijktijdig met het verschijnen van Imkernieuws, een nieuw overzicht. De inhoud is gericht praktische handelingen, vaak in combinatie met het NBV BijenBlog en met verwijzing naar de inhoud van Bijenwerk in de periode 2013-2017.

De rubriek staat open voor bijvoorbeeld specifieke informatie over bijenrassen, bedrijfs- en teeltmethoden.

Contact over deze rubriek


Bekijk de andere maanden


terug naar overzicht