Bijenwerk: 15 maart - 15 april 2019

terug naar overzicht
In de laatste week van februari werden alle warmte records gebroken. Bijenvolken gingen niet alleen los maar ook uit hun dak. Zoveel vers stuifmeel was ongekend. Begin maart was het tegenovergestelde. Zoals elk jaar zet het voorjaar gewoon door. De werkzaamheden in de volken nemen in deze periode aanzienlijk toe.
15 maart - 15 april 2019

Checklist

  • Let op de voorraad voer!
  • Bodems verschonen en onderste bakken verwijderen
  • Voorjaarscontrole
  • Bouwraam en kunstraat geven
  • Plaatsen honingkamer

Voorjaarinspectie is aanstaande

Voorjaarinspectie is aanstaande

Meestal in de tweede helft van maart zal de temperatuur vaker oplopen tot 16 graden en meer. Op een windstille dag met een mooi voorjaarszonnetje kunnen we de bijenvolken aan een vlugge inspectie onderwerpen. Het heeft geen zin om alle ramen uit te nemen.

Een eenzijdige inspectie van enkele ramen is voldoende om de belangrijkste controlepunten uit voeren:

  1. Mocht je gebruik maken van kantramen, neem deze dan weg als het volk 8 ramen bezet en vervang deze dan door kunstraat of zo nodig een extra voerraam uit een ander volk. Plaats het kunstraat tegen het broednest.
  2. Gebruik je geen kantramen, maar constateer je wel schimmel op de kantramen, vervang ze dan op de manier zoals hierboven geschetst.
  3. Controleer of er voldoende voer aanwezig is op de buitenste twee ramen, anders voer bijhangen of api-invert of apifonda voeren.
  4. Naast de voerramen zul je waarschijnlijk BRIAS aantreffen. Bij het zien van het eerste vlak gesloten broed kun je de kast weer afsluiten. Het volk is moergoed.

Hoe een volkje zich deze weken ontwikkelt lees je in het BijenBlog-bericht van 28 februari.

 

Bultbroed

Bultbroed

Mocht je bultbroed aantreffen, dan is er sprake van een darrenbroedige moer. Eileggende werksters zul je in het prille voorjaar niet aantreffen. Doe je  niets aan deze situatie dan betekent dit de ondergang van het volk: er worden immers alleen darren geboren. De oorzaak kan zijn dat het een oude moer betreft die een lege spermablaas heeft. Met alleen maar darrenbroed is het zeer waarschijnlijk dat je te maken hebt met een jonge onbevruchte moer. De oude moer is door het volk in de herfst nog gewisseld, een zogenaamde stille moerwisseling. Vanwege het geboortetijdstip laat in het jaar is die nieuwe jonge moer niet bevrucht. Onbevruchte eitjes leveren darren op.Kom je zowel werkster- als darrenbroed tegen (foto - Bron: Imkerpedia) dan kan de spermablaas nagenoeg leeg zijn.

De darrenbroedige moer moet je uit het volk verwijderen. Vervolgens verenigen met een moergoed buurvolk of een van elders. In deze tijd heb je geen krant nodig om veilig te kunnen verenigen. Het verdient aanbeveling de moeren altijd te merken. Dat maakt het stellen van de juiste diagnose een stuk makkelijker. Kom je in het voorjaar een ongemerkte moer tegen, merk haar dan met de jaarkleur van het afgelopen jaar. Voor 2018 is dat rood. Naarmate het voorjaar vordert, groeit de omvang van het volk en wordt het vinden van de moer een minder makkelijk klusje.

Huisvesting verkleinen

Huisvesting verkleinen

In de vorige editie van Bijenwerk werd aangeraden om omstreeks 1 maart de bodem te verschonen of te verwisselen en tevens een eventueel aanwezige onderbak weg te nemen. Als het goed is, bevinden zich daar de oudste raten die rijp zijn voor wassmelter. Dit laatste lukt alleen indien er in augustus/september niet te veel is gevoerd. Bij te veel voeren of bij een extreem goede najaarsdracht bouwen de bijen een brede koepel wintervoer boven in de kast op en zitten dan met het resterende broednestje lager tussen de 1e en 2e broedkamer. Bij 6 op de 10 volken bevindt zich het volk in de bovenbak kan de onderbak rond 1 maart leeg weggenomen worden.
Heb je dit per 1 maart verzuimd, dan ben je mogelijk nu te laat, want de binnenkomende nectar en stuifmeel wordt vaak in eerste instantie in de onderste bak opgeslagen.
De bloeiende boswilg geeft de volken in sommige delen van het land in de 2e helft van maart een enorme boost. Het broednest wordt vergroot, want er is voer in overvloed. Door de binnenkomende nectar en de dagelijks jonge bijen die geboren worden, neemt de bouwdrift en verzorgingsdrift snel toe.

Zwakke broeders elkaar laten versterken

Zwakke broeders elkaar laten versterken

Achterblijvende volken krijgen geen 2e broedkamer of honingkamer. Ze zijn hier nog niet aan toe. Mits je meerdere volken hebt, kun je de zwakke broeders beter versterken met een ander zwak of gemiddeld volk, samen zijn ze mogelijk weer sterk en kunnen ze meewerken aan de bestuiving en de voorjaarsdracht. Alle volken laten zich makkelijk verenigen in het voorjaar, aanvullende maatregelen kunnen achterwege blijven.
Het beste kun je kleinere volken gezamenlijk in één broedkamer plaatsen, zodat ze in een compacte huisvesting een betere warmtehuishouding kunnen realiseren en snel een groter broednest kunnen realiseren. Het is bij het huisvesten in de nieuwe kast wel zaak de broedkamerramen bij elkaar te plaatsen. Gewoon bloksgewijs de beide volken met het broed naast elkaar, niet moeilijk doen door de ramen van beide volken om en om te hangen. Nergens voor nodig! De moeren zoeken het onderling wel uit. Meestal overleeft de jongste.

Uitbreiding van de broedruimte

Zodra de bijen 9 à 10 ramen bezetten, wordt het tijd de uitbreiding van het broednest in de diepte te faciliteren. Bijen bouwen van nature hun broednest aan de onderkant en zijkant uit. Zodra het bijenvolk in de breedte de volledige broedkamer bezet, worden ze automatisch tot uitbreiding naar beneden aangezet. Plaats hiertoe in maart een halfhoge kamer (honingkamer) of een volledige broedkamer onder de 1e broedkamer. Plaats indien voorradig 2 of 3 uitgebouwde schone ramen in het midden en daarnaast allemaal kunstraat. De bijen zullen deze ruimte pas benutten indien ze deze nodig hebben voor de groei van het volk en het broednest. De timing voor het onder plaatsen is minder spannend want de warmte blijft toch boven in de kast waar het broednest zit. De dekplank hoeft er niet eens af bij deze handeling. Je verstoort op geen enkele wijze de warmtehuishouding van de bijen.
Mocht je de bijen willen aansporen tot versnelde raatbouw, dan moet je de 2e bak met kunstraat en een paar uitgebouwde raten boven op de 1e broedkamer plaatsen. De bijen zullen deze bak sneller uitbouwen, mits ze voldoende sterk zijn, dan de kunstraat in de onder geplaatste kamer.

Lees nog eens in Imkerpedia de pro’s en contra’s van het beneden en boven plaatsen van de 2e kamer.
Het onderstaande filmpje geeft een goed beeld hoe te werk te gaan.

Uitbreiding met honingkamers

De binnenkomende nectar wordt na indamping naast en boven het broednest opgeslagen. Plaats daarom zodra de bovenste broedkamer goed bezet is met bijen (9 a 10 ramen bezet) en er sprake is van een doorzettende dracht en goede weersvooruitzichten de eerste honingkamer. Het begin van de bloei van de kers is een goed richtmoment. Plaats deze vooral met uitgebouwde ramen, want de workforce van jonge bouwbijen kan nog beperkt zijn. Gebruik bij uitgebouwde ramen ook direct een moerrooster om de moer uit de honingkamer te houden. Ze heeft beneden met 2 of 1,5 broedkamer meer dan genoeg ruimte, zeker indien je overtollige voerramen vervangen hebt door kunstraat.

Twee voerramen in de broedkamer is meer dan voldoende in het voorjaar, de rest (ook stuifmeelramen) mag je gerust vervangen door kunstraat en later terug geven of gebruiken bij broedafleggers. Ruimte in het broednest remt de zwermdriftontwikkeling.
Soms kan medio april de 1e honingkamer al aardig vollopen, zodra deze voor 50% gevuld is, kun je de 2e honingkamer plaatsen. Deze komt altijd bovenop te staan en mag voorzien zijn van kunstraat.
Het geven van honingruimte zorgt ook voor ruimte in het broednest, het beperken van de overbevolking in het broednest werkt remmend op de zwermdrift.

Bouwraam plaatsen – 1e gang varroabestrijding

Bouwraam plaatsen – 1e gang varroabestrijding

Het beschikbaar komen van flinke dracht in het voorjaar stimuleert de bouwdrift in volken. Dat is het moment om de zogenaamde bouwramen naast het broednest op posities 2 of 9 bij een 10-raamsbroedbak in te hangen. Het bouwraam maakt deel uit van het drie-gangen menu voor de varroabestrijding. Hang een leeg raam, zonder bedrading en kunstraat, of een honingkamerraampje met kunstraat (zie foto) op de juiste plek en binnen afzienbare tijd zullen de bijen het geheel hebben uitgebouwd en zijn de cellen belegd. Als het merendeel van de cellen is gesloten moet je de raat uitsnijden. Daarmee verwijder je varroamijten en vertraag je de groei van de mijtenpopulatie met één kalendermaand. Het raam hang je terug voor de volgende ronde. Pas deze bouwraammethode tenminste drie keer toe.
Hoe sneller het bouwen en beleggen van het bouwraam gebeurt, hoe sterker het volk. De methode heeft daarom een tweeledig doel. Wil je volken inzetten voor koninginnenteelt dan weet je welke je daarvoor moet gebruiken, namelijk het sterkste volk.
Het enkele keren wegnemen van uitgebouwde darrenraat vertraagt de ontwikkeling van de zwermdrift.
De uitgesneden darrenraat is een feestmaal voor kippen. Je kunt het broed eventueel eerst doden in de diepvries. De darrenraatmethode is van het 3-gangenmenu de minst populaire. Anderzijds is de darrenraat een prima val voor de varroamijt, waardoor het volk minder belast wordt met deze parasiet.

Bijenblog voor starters en gevorderden

Bijenblog voor starters en gevorderden

BijenBlogger Ben Som de Cerff volgt de ontwikkeling van de volken op de voet. De tijd van het jaar, invloed van het weer, de dracht of juist het ontbreken daarvan, heeft allemaal effect op wat zich in de volken afspeelt. Het BijenBlog houd je op de hoogte. Heb je vragen, dan kun je die rechtstreeks aan Ben stellen. Dat alles met de bedoeling dat je als starter de best wel complexe materie vlot onder de knie krijgt. 

Gebleken is dat ook de gevorderde imkers met regelmaat berichten van hun gading aantreffen. Je bent immers nooit te oud om te leren. Ontwikkelingen en inzichten in de bijenhouderij staan ook niet stil. 

Meld je aan voor het BijenBlog en ontvang van nieuw geplaatse berichten een melding in jouw mailbox.

 

 


Werken met bijen

Deze rubriek volgt de handelingen in bijenvolken op de voet. Maandelijks, gelijktijdig met het verschijnen van Imkernieuws, een nieuw overzicht. De inhoud is gericht op de praktijk, vaak in combinatie met het NBV BijenBlog en met verwijzing naar de inhoud van Bijenwerk in de periode 2013-2017.

De rubriek staat open voor bijvoorbeeld specifieke informatie over bijenrassen, bedrijfs- en teeltmethoden.

Contact over deze rubriek


Bekijk de andere maanden


terug naar overzicht