Bijenwerk: 15 maart - 15 april

terug naar overzicht
De overgang van winter naar voorjaar vond dit jaar in een groot deel van het land binnen een etmaal plaats. Van stevig op de wintertros op zaterdag konden de bijen op zondag of maandag al naar buiten voor een reinigingsvlucht en gingen op pad voor vers stuifmeel. De koningin is tijdens de kou gestopt, maar nu weer volop aan de leg.
15 maart - 15 april

Checklist

  • Bodems verschonen en onderbakken verwijderen
  • Wintersterfte doorgeven
  • Voorjaarscontrole
  • Bouwraam en kunstraat geven
  • Plaatsen honingkamer

Eerste schoonmaak uitgesteld

Eerste schoonmaak uitgesteld

In de editie van februari-maart werd geadviseerd voor 1 maart de niet meer in gebruik zijnde onderbakken weg te nemen en de bodems schoon te maken. De vorstperiode gooide vast bij velen roet in het eten. Doe het alsnog. Werk bij voorkeur op een koudere dag of vroeg in de ochtend als de bijen niet vliegen. Dat maakt het verwisselen makkelijker omdat de bijen zich nog in de warmere bovenbak ophouden.
De oude raten kunnen worden omgesmolten voor hergebruik van de was. Heb je maar enigszins het vermoeden dat het sjoemelkunstraat is - de kunstraat met een te hoog gehalte aan stearine waarop het broed niet goed tot ontwikkeling kwam - zorg dan dat deze niet in de circulatie terecht komt. Sjoemelkunstraat is alleen nog geschikt om kaarsen van te maken.

 

 Het typische beeld van sjoemelkunstraat

Sjoemelkunstraat: verspreid gesloten broed,
afgeknaagde was en slecht uitgebouwd.

Voorjaarscontrole

Voorjaarscontrole

Je hebt vast een beeld gekregen van het volk door het gedrag op de vliegplank. Als het volk okay is met een leggende moer, dan komt er veel stuifmeel binnen van allerlei voorjaarsbloeiers. Bedwing de nieuwsgierigheid om in de volken te kijken. Wacht zeker tot het 15 graden of meer is. Bedenk dat het verschil tussen broednest en buitentemperatuur dan nog steeds ongeveer 20 graden is. Zeker als er wat wind staat, is het daarom goed om bij controle zoveel mogelijk de raten te bedekken met twee lappen. Alleen waar je de het raampje uit wilt nemen is dan onbedekt. Haal eerst een kantraam weg. Daarmee maak je ruimte om de volgende ramen makkelijker uit te nemen en voorkom je dat de moer bekneld raakt. Vervolg je inspectie naar het midden van de kast. Voordat je een raam uit de kast tilt, kijk je eerst of er een plekje vlak gesloten werksterbroed is. Zo ja, dan hoef je niet verder te kijken. Je weet voor dit moment voldoende. Hang de ramen weer op hun plek.
Check tevens ook het andere kantraam op schimmel en vervang het zo nodig. De plaats voor kunstraat is altijd direct naast het broednest en altijd met maximaal één raampje per kant van het broednest.
Buitenste beschimmelde ramen wegnemen en vervangen door een bouwraam of een raam met kunstraat.

Controle op voldoende voer

Controleer bij de voorjaarsinspectie ook direct de voedselvoorraad. Met drie ramen voer kunnen ze voorlopig vooruit. Is dat niet aanwezig haal dan uit een ander volk die ruim voldoende heeft een voerraam. Is dat er niet, dan helpt een pak suikerdeeg (2,5 kilo) op de dekplank direct op het voergat. Lees ook over controleren van de voedselvoorraad in de vorige editie van deze rubriek.

Tref je meer dan 3 ramen voer aan, neem die dan weg en vervang ze door kunstraat. Het broednest moet in deze tijd van het jaar de ruimte krijgen om te groeien. De inperking van het broednest door overtollige voerramen stimuleert de zwermdrift.

Bekijk het filmpje van de inspectie van een spaarkast.

 

Bouwraam plaatsen

Bouwraam plaatsen

Volg je het 3-gangen menu voor de varroabestrijding dan is de eerste gang, het bouwraam, in deze periode aan de beurt. De varroamijt geeft de voorkeur aan darrenraat om zich voort te planten. Het volk ontwikkelt in het bouwraam darrenbroed. Gebruik een kunstraatloos broedraam, een deel daarvan of een honingraam met kunstraat. Plaats het links of rechts van het broednest op positie 2 of 9 in de bovenste broedkamer. Door de gesloten darrenraat tijdig, voor uitlopen, uit het volk te halen, verwijder je ook een flink deel van de mijten.

Gemiddeld twee weken nadat het raam is ingehangen, kun je het gesloten broed verwijderen. Herhaal het proces drie keer achter elkaar. De ontwikkeling van de mijtenpopulatie wordt daarmee een maand vertraagd en het scheelt een enorm aantal mijten op het hoogtepunt in juli/augustus.
Zodra de ontwikkeling van het broednest doorzet, kun je het bouwraam inhangen. Dat kan bij de voorjaarscontrole, of een week of wat later. Een goed moment is voorafgaand aan een week met dracht en goede weersvooruitzichten.

Bouwraam maatgevend voor sterke volken

De bouwraammethode kun je ook gebruiken om een beeld te krijgen van de sterkte van je volken. Dat is bijvoorbeeld handig om te weten welk volk je straks kunt inzetten voor koninginnenteelt.
Sterke, gezonde volken zijn in staat een leeg bouwraam binnen een week uit te bouwen en volledig te laten beleggen. Als er aan het eind van de week al larven aanwezig zijn, dan heb je met een prima volk te maken.

Sterke volken 'maken'

Eén en één maakt drie. Het voorjaar en de nazomer zijn goede momenten om de gezondheid en de sterkte van je volken te controleren. De conditie van je volken is een randvoorwaarde om een volle bak voorjaarshoning binnen te kunnen halen. Bezet het volk tijdens de voorjaarscontrole slechts 5 of minder ramen, dan verdient het de voorkeur om dit volk samen te voegen met een ander middelmatig of zwak volk. Uiteraard doe je dit uitsluitend bij schijnbaar gezonde volken.

Twee zwakke of middelmatige volken samen vormen direct een sterk volk met voldoende haalbijen, die de slag om de voorjaarsoogst kunnen winnen, mist uiteraard de dracht en het weer mee zitten.

Aangezien deze verenigde volken zwak de winter uitkwamen, is het beter om hiervan niet na te telen. Teel vooral in mei na van je sterk uitgewinterde volken! 

 

Ruimte geven

Geef de volken zodra ze bijna tien ramen bezetten een extra broedkamer. Dit mag een halve of hele kamer zijn. Plaats een hele kamer onder en een halve kamer boven of onder. Het warmteverlies door opstijgende warmte is bij een halve kamer veel minder. De bak mag gevuld zijn met kunstraat. Een paar uitgebouwde ramen in het midden bevordert het snel in gebruik nemen van de bak. Een broedbak onder plaatsen kun je in principe nooit te vroeg doen. Een broedbak boven plaatsen echter wel. De verschillen van mening over het onder of boven plaatsen bij simplexkasten lopen nog steeds uiteen.

Onderstaand filmpje laat de praktijk zien.


Honingbak

Een andere methode is volken ruimte geven met een honingbak voor honingopslag. Het moment is als er sprake is van een opkomende voorjaarsdracht en er mooi weer in de voorspelling zit. Doe dit zeker vóór de kersen in bloei komen en alleen als het volk bijna tien ramen bezet in de broedkamer. Het verschaft de koningin ruimte in het broednest, doordat de nectar boven het broednest opgeslagen kan worden. Gebruik bij voorkeur uitsluitend uitgebouwde raat in de eerste honingbak van het seizoen. Desnoods aan de zijkanten aangevuld met kunstraat. De tweede bak plaats je zodra de eerste bak 50% gevuld is (niet wachten op verzegelen!!). Die tweede bak mag wel volledig uit maagdelijke kunstraat bestaan. Wil je geen vermenging van broed en honing, plaats dan tegelijk met de eerste honingbak een moerrooster. Als deze honingbak alleen uit nieuwe kunstraat bestaat wacht dan met het rooster tot de bijen flink aan het werk zijn met uitbouwen van de raat.

Controle over de zwermdrift

Het zwermen van de volken hoort bij het houden van bijen. Het is prachtig fenomeen. De volken de vrijheid geven het moment uit te kiezen. In ons dicht bevolkte land is dat lang niet altijd prettig voor de omgeving. Het is nog te vroeg in het seizoen om nader op het zwermen in te gaan, maar vast al vooruit stappen ondernemen kan wel. De zwermdrift wordt gestimuleerd door overbevolking. Vergroot tijdig de ruimte met extra broed- of honingkamers. Volken in kasten die altijd in de volle zon staan, zullen ook eerder in zwermstemming komen. De bouwraam-methode heeft een vertragend effect. Deze volken zwermen gemiddeld later.

 

Aanmelden voor het BijenBlog

Het NBV BijenBlog houd je het hele jaar doorlopend op de hoogte van de ontwikkeling van de bijenvolken, van wetenwaardigheden over (honing)bijen en de imkerpraktijk.

Blijf ook op de hoogte. Meld je aan!

Goede uitwintering van de volken?

Doe mee met de snelle online enquête voor een eerste indruk hoe met de uitwintering van de volken is gesteld. Nadat je de gegevens hebt verzonden, krijg je een beeld van de stand van zaken. Klik hier.

In de eerste helft van april volgt de jaarlijkse grote steekproef onder de imkers in samenwerking Bijen@wur en Naturalis.

 


Werken met bijen

Deze rubriek volgt de handeling in bijenvolken op de voet. Maandelijks, gelijktijdig met het verschijnen van Imkernieuws, een nieuw overzicht. De inhoud is gericht praktische handelingen, vaak in combinatie met het NBV BijenBlog en met verwijzing naar de inhoud van Bijenwerk in de periode 2013-2017.

De rubriek staat open voor bijvoorbeeld specifieke informatie over bijenrassen, bedrijfs- en teeltmethoden.

Contact over deze rubriek


Bekijk de andere maanden


terug naar overzicht