Bijenwerk: 15 augustus - 15 september

terug naar overzicht
Aan de langdurige droogteperiode en wekenlange hoge temperaturen kwam in de eerste helft van augustus een eind. Er was in die periode voor onze bijen maar heel beperkt nectar en stuifmeel te vinden. De zomerbehandeling tegen de varroa was amper uitvoerbaar. Hoe krijgen we de volken op orde voor de winter?
15 augustus - 15 september

Extreme omstandigheden ten koste van de zomerdracht

 Extreme omstandigheden ten koste van de zomerdracht

Het bijenjaar 2018 zal ons nog lang heugen. De drachten volgden elkaar in het voorjaar zonder pauze op. De bloei van de acacia (Robinia pseudoacacia) was ongekend rijk. De laatste bloem had de blaadjes nog niet laten vallen of de geur van de lindebloesem was overal aanwezig. Ongeveer half juni stonden de lindebomen alweer in het zaad. Normaal is dat pas begin juli. Imkers begonnen zich toen wel wat zorgen te maken, want er komt niet zoveel dracht meer van enige omvang na de linde. En toen begon de zeer lange droogteperiode die vergezeld ging van twee hittegolven. Bloemen verdroogden in de knop. De hei kleurde bruin in plaats van paars. Bijen haalden soms in de vroege ochtend en late avond af en toe nog wat stuifmeel en honingdauw (bladhoning). De rest van de dag zaten ze doelloos op de vliegplank. O wee als je ergens even een raam met wat voer in een niet afgesloten plek liet staan. Binnen no time wisten ze het te vinden en kwamen met duizenden tegelijk om het op te halen.

Half augustus bracht de regen verkoeling, maar voor de verdroogde kruiden en struiken kwam het vocht te laat. Hopelijk was de droogte niet dodelijk en herstellen gewassen zich in het nieuwe seizoen. De volken kunnen zich de komende maanden mogelijk nog laven aan laat bloeiende soorten zoals de klimop. Misschien zijn bramen op wat vochtiger plekken nog in staat nieuwe bloemknoppen te vormen. In verdorde graslanden kunnen dieper wortelende kruiden wellicht goede zaken doen. Het bijenjaar is nog niet voorbij. Er staat ons nog het nodige te doen.

Verschoond van varroa het wintervolk tot stand brengen

Verschoond van varroa het wintervolk tot stand brengen

Hoe vitaler het zomervolk des te beter het de winterpopulatie tot stand kan brengen. Zomerbijen die niet te lijden hebben gehad van een overmatige aanwezigheid van varroamijten, zijn daartoe beter in staat. De tweede gang van het drie-gangen varroabestrijdingsmenu moet in deze periode plaatsvinden. Juli is een betere maand, maar met dagen achtereen rond de dertig graden was het niet verantwoord met de ons ten dienste staande middelen aan de slag te gaan. Haast is nu wel geboden. Zorg ervoor dat eind augustus de behandeling is afgerond.

Behandel alle volken op de stand gelijktijdig en het liefst ook gelijktijdig op nabijgelegen bijenstanden. Spreek de behandelperiode met elkaar af binnen de afdeling. Het voorkomt dat door buurtende bijen varroamijten worden overgevlogen naar een volk dat al is behandeld.

Toepassen van de verschillende middelen

Of je varroamijten bestrijdt en zo ja met welke middelen bepaalt iedere imker voor zichzelf. In de vorige Bijenwerk is te zien hoe verschillende bestrijdingsmiddelen worden toegediend: Varroa decimeren en varroabestrijdingsmiddelen

De zomerbehandeling is onderdeel van het 3-gangen menu. Meer informatie de methode en brochure van Bijen@wur hierover is te vinden op de webpagina Varroabestrijding.

 

Tweede behandeling noodzakelijk?

Bij het toedienen van mierenzuur zie je na al na een paar dagen het effect van de bestrijding. Bij Thymovar duurt het wat langer. Kijk regelmatig om te zien wat het resultaat is. Pissebedden en oorwurmen zijn gek op wat er op de bodemlade valt en kunnen het overzicht danig verstoren. 

Het is belangrijk te weten in welke mate, in welke aantallen de mijten aanwezig waren en nog aanwezig zijn. Of een tweede behandeling is aan te bevelen, hangt af van de hoeveelheid mijten die enige weken na de behandeling nog vallen. Tel voor half september gedurende drie tot vijf dagen het aantal gevallen mijten. Deze natuurlijke mijtenval is een indicatie voor het aantal mijten dat nog in het volk aannweizg is. Vallen er tien mijten of meer dan is een tweede behandeling aan te raden. Doe dat direct. Toenemende luchtvochtigheid en lagere temperatuur zorgen ervoor dat de verdamping moeizamer gaat.

Voeren en varroa bestrijden, gaat niet altijd goed samen

Voeren en varroa bestrijden, gaat niet altijd goed samen

Het gelijktijdig gebruik van een varroabestrijdingmiddel en het voeren van het volk werkt soms niet goed. Bij de combinatie met mierenzuur is het minder erg, omdat het zuur binnen een week is verdampt. Daarna kan de voerbak weer worden teruggeplaatst. Lastiger is het met Thymovar, Apiguard en andere soortgelijke middelen die een langere behandeltijd van enkele weken vragen. Je kunt ongestoord de voerbak plaatsen, maar het voer wordt soms slecht of helemaal niet opgenomen. Leg het bestrijdingsmiddel ver van de opening naar de voerbak. Bij het gebruik van VarroMed, dat gedruppeld wordt, heb je geen enkel probleem met de voerbak.

 

Wat is goed inwinteren?

Verreweg de meeste imkers zullen zich voor de honingoogst beperken tot het wegnemen van gevulde honingbak(ken) en alles wat zich daaronder bevindt ongemoeid laten. Bij goede dracht bevindt zich op en naast het broednest soms een flinke hoeveelheid verzegelde honing. Dat is onderdeel van de aan te leggen wintervoorraad. Maar hoe groot is die hoeveelheid? En hoeveel moet er worden bijgevoerd om de voorraad op peil te krijgen om zonder problemen het komende voorjaar in te gaan?

Bij het vaststellen van de benodigde hoeveelheid in te kopen (invert)suiker dient rekening gehouden te worden met de aanwezige voorraad per medio augustus. Bekijk het filmpje uit het BijenBlog bericht: het inwinteren.

Houvast bij bepalen van hoeveelheid aanwezig voer:

  • Iedere vierkante decimeter tweezijdig verzegelde honing weegt 370 gram.
  • Een heel broedkamerraam (simplex formaat) weegt 2,1 kilo,
  • Een spekraam weegt maximaal 2,7 kilo.

Het gewicht van het aanwezige voer mag je in mindering brengen op de nog te geven wintervoorraad.
De stelregel is dat medio september het voer moet zijn opgeslagen. Hoe later in de maand de bijen dit nog moeten doen, hoe lastiger het voor de bijen is door oplopende luchtvochtigheid om het water voldoende in te dampen. Het gevaar bestaat dat de te ‘natte’ voorraad gaat gisten.

 

 

Wat je moet weten over wintervoer

  • Voer op maat. Dat wil zeggen pas de hoeveelheid aan op de grootte van het volk: 
    - 6-raams volk ca. 8 kilo wintervoer
    - 10-raams volk ca. 14 kilo wintervoer
    - 20-raams volk ca. 20 kilo wintervoer
  • Zorg dat een paar lege uitgebouwde raten in de kern van het wintervoer leeg blijven, daar waar de wintertros zich zal gaan ophouden. Houd als vuistregel aan vijf handgrote vlakken lege uitgebouwde raat. Hoe lager de temperatuur, des te compacter wordt de wintertros. De bijen kruipen ook in de lege cellen, zodat de bijendichtheid in de tros nog groter wordt. Voer dus het volk niet dicht.
  • Wintervoer bestaat voor 17% - 20% uit water. Voor twaalf kilo wintervoer heb je tien kilo suiker nodig.
  • Suiker los je op in een verhouding 3 kilo suiker op 2 kilo (=liter) water. Gebruik handwarm water. Goed en lang roeren tot alle suiker is opgelost. 
  • Koop je kant-en-klaar wintervoer - invertsuiker – in een jerrycan of emmer van 14 liter, dan bevat het 10,2 kilo suiker. Dat levert opgeslagen in het volk ongeveer 12 kg wintervoer op.

Jonge moeren invoeren

Jonge moeren invoeren

Volken met een koningin van dit jaar zullen komend voorjaar een betere en snellere ontwikkeling doormaken dan volken waarin een oudere moer aanwezig is. Oudere koninginnen beginnen na de langste dag op 21 juni al met het verminderen van de ei-productie. Jonge koninginnen gaan door tot in het begin van de herfst en minderen dan pas. Dat levert veel, relatief jonge winterbijen op. En nog belangrijker: met een jonge koningin is de kans groter dat het volk de winter overleeft.
Dus als er nog reserve volkjes zijn met een jonge koningin geef die dan de voorkeur en vervang een oudere. Het is een harde ingreep, maar het zal volk ten goede komen. Oudere productievolken moeten tenminste 8 tot 10 ramen goed bezetten. Voldoen ze niet aan dit criterium dan is het zaak om de zwakke en middelmatige gezonde volken te verenigen, zodat wel voldoende kritische massa ontstaat. Dit criterium ligt aanzienlijk lager bij de dit jaar opgezette nieuwe volken. Bij deze volken kun je met 6 goed bezette ramen volstaan.
Eind augustus en de hele maand september is bij uitstek geschikt de oude moer te vervangen. Hoe gaat die vervanging in zijn werk?

  • Plaats de jonge leggende moer uit een bevruchtingskastje in een dicht Nicot kooitje met een halve centimeter suikerdeeg in de binnenkant bij het plastic clipje;
  • Zoek de oude moer op en neem deze weg; 
  • Breek vervolgens het plastic clipje weg;
  • Plaats het kluisje door middel van een lucifer tussen de broedkamerramen op de plaats waar je de oude moer vond;
  • Controleer tien dagen later of de nieuwe moer aan de leg is. 
  • In negen van de tien gevallen verloopt de vervanging zonder problemen.

Aanmelden voor het BijenBlog?

Aanmelden voor het BijenBlog?

Het NBV BijenBlog voor NBV leden houd je het hele jaar doorlopend op de hoogte van de ontwikkeling van de bijenvolken, van wetenswaardigheden over (honing)bijen en de imkerpraktijk. Blijf ook op de hoogte. Meld je aan!

Voorbeeld van recente blogonderwerpen


Werken met bijen

Deze rubriek volgt de handeling in bijenvolken op de voet. Maandelijks, gelijktijdig met het verschijnen van Imkernieuws, een nieuw overzicht. De inhoud is gericht praktische handelingen, vaak in combinatie met het NBV BijenBlog en met verwijzing naar de inhoud van Bijenwerk in de periode 2013-2017.

De rubriek staat open voor bijvoorbeeld specifieke informatie over bijenrassen, bedrijfs- en teeltmethoden.

Contact over deze rubriek


Bekijk de andere maanden


terug naar overzicht