Kunstraatproblemen

Het Meldpunt is gesloten. Melden van geleden schade door vervuilde kunstaat is niet meer mogelijk.

Imkers maakten in de zomer 2016 melding van een ongewoon patroon in de ontwikkeling van werksterbroed. Een groot deel van de eitjes/larven kwam niet tot ontwikkeling en wordt geruimd. Imkers die hun volken volledig op nieuwe raat hebben gezet, komen geweldig in de problemen. In plaats van de ontwikkeling van sterke wintervolken, zakken de volken in elkaar. Het is inmiddels duidelijk dat volken te verzwakt de winter uitkwamen of het loodje hebben gelegd.

Sjoemelkunstraat! Hoe verder?

Graag stellen we je op de hoogte van de voortgang:

 

 

 

24 juli '17

Stearine oorzaak broedsterfte in bijenvolken

Er is voldoende bewijs dat een hoge concentratie stearine (>15%) in kunstraat broedsterfte tot gevolg heeft. Dit heeft de Belgische Federale Overheidsdienst Volksgezondheid, Veiligheid van de Voedselketen en Leefmilieu op 24 juli bekend gemaakt. Het 'Studierapport over de impact van de toevoeging van stearine aan bijenwas op het afsterven van het bijenbroed' beschrjift de aanpak en de resultaten van de verldproeven.

In kunstraat zijn afgelopen jaar concentraties van 20%-30% vervuiling met stearine aangetroffen. Veel hoger dan de drempelwaarde van 15%.

De NBV is verheugd over de conclusie. Hopelijk komt het nu tot een compensatieregeling voor getroffen imkers. De leverancier heeft categorisch ontkend dat de toevoeging aan de bijenwas de oorzaak van de broedsterfte is. 

12 juni '17

Doorbraak in onderzoek naar sjoemelkunstraat!

In een veldproef die de Belgische FOD Volksgezondheid heeft opgezet, lijkt het verband tussen de hoge concentratie stearine in kunstraat en de sterfte van broed te zijn aangetoond. In een tussentijds bericht meldt de dienst: "Een oorzakelijk verband tussen de toevoeging van stearine en de vastgestelde broedsterfte van vorig jaar is dus waarschijnlijk. Daarom vragen wij de imkers om resterende stocks van de probleemraten definitief niet meer te gebruiken."

Lees het bericht van de Belgische Federale Overheidsdienst >>

Lotnummers

De vervuilde was heeft de lotnummers 212225 tot en met 213110 (vooral in 2016 aangeboden) en het lotnummer CN150765A/4100-06051/20154470 (in 2017 op markt gekomen). De lotnummers gelden voor zowel gegoten als gewalste raat. Lever en/of ruil de was in bij uw leverancier.

Nog steeds aanbod sjoemelkunstraat 

Ook in 2017 zijn er nog steeds imkers die ernstige schade in de volken ondervinden als gevolg van de ondeugdelijke kunstraat. Er blijkt ook nog sjoemelkunstraat in de handel te worden aangeboden. Wees op uw hoede. Doe bij twijfel over de kwaliteit eerst de praktijktest.

Schade verhalen

Het feit er een oorzakelijk verband is gelegd, is voor de NBV geen reden haar aanklacht naar de leverancier(s) te stoppen. 

eind april '17

De NBV gooit het over een andere boeg. Een advocaat gaat de zaak onderzoeken.
Na maanden van toenadering zoeken heeft de NBV heeft geen enkele positieve reactie gehad vanuit het Belgische bedrijf om onderling tot een oplossing te komen voor de getroffen Nederlandse imkers. 

Het Meldpunt sjoemelkunstraat ontvangt nog wekelijks inzendingen van imkers die schade hebben geleden..

15 februari '17

Wat is de samenstelling van bijenwas en waaraan moet bijenwas voldoen om te kunnen gebruiken in bijenvolken? Op die vraag moet antwoord komen, om in de toekomst problemen zoals in het seizoen 2016 te voorkomen. Het Nederlands Normalisatie Instituut (NEN) is gestart met een inventarisatie voor normering van bijenproducten. Niet alleen bijenwas moet aan kwaliteitseisen voldoen, ook honing, stuifmeelkorrels en propolis. De inventarisatie gebeurt na een verzoek van de Chinese autoriteiten. Lees meer hierover op de site van NEN.

In het vragenformulie 'Schade door sjoemelkunstraat' kan de deelnemer aangeven aanstaand voorjaar mee te werken aan de praktijktest. De uitkomst voorzien van een of meer foto's kan de tester online terugsturen.

14 januari '17

Onderzoek naar omvang geleden schade start

Er zit weinig beweging in het proces. De producent legt elke verantwoordelijkheid naast zich neer. Hij blijft bij zijn standpunt dat er niets mis is met de was. De NBV zoekt naar mogelijkheden voor een ten laste legging. 
Ter onderbouwing doet de NBV beroep op de imkers opgave te doen van schade als gevolg van het gebruik van sjoemelkunstraat in de kasten. Online kunnen gegevens over verloren volken en koninginnen worden gemeld, alsmede hoeveel sjoemelkunstraat men heeft gebruikt en nog in bezit heeft.

21 november '16

NBV stelt leverancier aansprakelijk

Sinds 10 oktober is er achter de schermen het nodige gebeurd. Helaas is er nog geen oplossing voor getroffen imkers.

Het advies blijft al het bewijsmateriaal van sjoemelkunstraat  te bewaren. Zie toevoeging van 3 oktober.

Juridische strijd om fraude begonnen

In volgorde van recent naar ouder:

Op 14 november antwoordt de advocaat van de NBV zijn collega van de Bijenhof.
In tussenliggende periode is de NBV in het bezit gekomen van de uitslag van de onderzoeken van de NVWA. In een bijenwasmonster van de producent is stearine en palmitinezuur aangetroffen in een gezamenlijk hoeveelheid van 20 tot 30 procent. Er is sprake van forse fraude in geleverd materiaal.
De NBV stelt hiervoor de producent opnieuw aansprakelijk. Er wordt opnieuw aangedrongen om tot een onderlinge afspraak te komen voor getroffen imkers. 

----------------

De advocaat van de producent reageert op 2/11 op de aansprakelijkheidstelling van half oktober.  Het is niet de schuld van zijn client. De oorzaak van het broedprobleem ligt bij de imker, het weer en ondeugdelijke koninginnen.

----------------

Op 14 oktober heeft de NBV met steun van haar advocaat de producent in Vlaanderen aansprakelijk gesteld voor het leveren van ondeugdelijke kunstraat. Bekend was dat de was is vervuild met stearine (bericht 14 september). Er is gevraagd naar een regeling getroffen imkers schadeloos te stellen.

Praktijktest levert onomstotelijk bewijs

Het ingestelde praktijkonderzoek door een NBV imker is afgesloten. Het bewijs van slecht kunstraat is overduidelijk.
In een testvolk met een goed leggende, jonge koningin zijn 3 x 2 ramen met kunstraat gehangen van verschillende herkomsten. Onder andere van imkers die op het Meldpunt Kunstraatproblemen hadden aangegeven dat broed niet tot ontwikkeling kwam. Als referentie is raat uit het volk aangehouden en zijn er kunstraatvellen van de imker gebruikt. Hij hergebruikt de was van eigen volken al ca. 20 jaar. Deze kunstraat wordt uitgebouwd zoals je dat verwacht van een dergelijk volk.

In het onderzoek werd onomstotelijk vastgesteld dat de bijen niet lukte keurig gesloten broed te ontwikkelen op het monster gewalste kunstraat. Dat monster was afkomstig van een grote kunstraat producent in Vlaanderen. Dit bedrijf produceert voor de meeste Nederlandse leveranciers aan imkers. Aan het Bijenhuis is gewalste kunstraat geleverd en doorverkocht. 

10 oktober '16

Meer duidelijkheid

Alle sporen wijzen richting een kunstraatproducent in Vlaanderen. De meeste imkerwinkels in ons land kopen daar hun materiaal in. De Belgische Federale Overheidsdienst Volksgezondheid, Veiligheid van de voedselketen en Leefmilieu (FOD), pakt de zaak grondig aan. In Nederland is de NVWA (Voedsel- en Warenautoriteit) betrokken, maar laat over de onderzoeksresultaten niets los. 

Stearine en zeep

Vanuit België komen voortgangsberichten. Te beginnen met een informatieve bijeenkomst die op 14 september plaatsvond in Brussel. De NBV was daar ook aanwezig. Op 15/9 werd een melding aan alle leden gezonden. 
De onderzoeken wijzen uit dat de gebruikte bijenwas is bijgemengd met meer dan 10% stearine en dat er mogelijk een verkeerde zeep is gebruikt in het productieproces van de kunstraat. De zeep zorgt ervoor dat de kunstraat los komt van mal. Zowel de stearine als de zeep kunnen mogelijk nadelig effect hebben op het broed. Verder onderzoek moet uitwijzen hoe en in welke mate. 
Lees het verslag >>

Was bewaren

Op 3 oktober stuurt de FOD het bericht waarin wordt gemeld om welke partijen kunstraat het vermoedelijk gaat. Daarbij het dringende advies alle was te bewaren die in de periode februari 2015 - september 2016 is aangekocht. Ook de uitgebouwde kunstraat uit die periode bewaren en niets omsmelten.
Lees het bericht >>


Schade in omringende landen
In Duitsland kampen imkers met hetzelfde probleem. Ook uit Frankrijk komen vergelijkbare geluiden. 

Bekijk het relaas van een getroffen Duitse imker >>

19 september '16
N.a.v. het bericht op 15/9 zijn vragen gesteld over het krijgen van (schade)vergoeding. 

Het onderzoek concentreert zich nog op het vinden de veroorzaker van de sterfte van eitjes/larven. Waarom worden cellen leeggehaald? Schade verhalen is een volgende stap. De NBV zal er alles aan doen dit goed geregeld te krijgen.
15 september
De NBV stelt de leden op de hoogte van de stand van zaken. 
Lees het bericht >>
Het is anderhalve maand geleden dat het meldpunt startte en vrij snel daarna de onderzoeken begonnen.
1 september '16
De Belgische overheid heeft zich eveneens het lot van bijen en imkers aangetrokken en startte begin augustus een onderzoek. 
Tussentijds verslag van de FOD Volksgezondheid, Veiligheid van de voedselketen en Leefmilieu.
30 augustus 
Een maand onderzoek is gaande. De uitkomst laat op zich wachten.

De NBV heeft het onderzoek naar eventueel schadelijke stof(fen) op of in de kunstraat in gang gezet. Het duurt enige weken voor er uitsluitsel is. 
De NVWA is daarbij betrokken.

1 augustus
Het ‘Meldpunt kunstraatproblemen’: de sterfte van eitjes/larven op nieuwe kunstraat, is van 1 tot 11 augustus opengesteld om duidelijkheid te krijgen over het probleem. Uit de ruim honderd reacties (de nodige met foto’s) hebben we een goed beeld van het probleem gekregen.
We weten bij welke firma’s de kunstraat is aangeschaft en die leiden ons naar bronnen.

 eerste berichtgeving 11 augustus 2016

Kwaliteit kunstraat zelf testen

Test zelf in het voorjaar de kwaliteit van de kunstraat met een eenvoudig testraam.

Wat is er mis met de kunstraat?


Imkers vinden een vreemd patroon in de bezetting van het werksterbroed op nieuwe uitgebouwde raten. Cellen worden belegd, maar een groot deel van de eitjes, en tot inwikkeling gekomen larven, worden geruimd. Slechts een klein percentage maakt de volledige cyclus van het werksterbroed door.

Hagelschot
Het patroon is tegenovergesteld aan dat van 'hagelschot', waarbij slechts 10%-15% van de cellen voortijdig worden geruimd.